SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

Samveda Mantra 768

1871 Mantra
Devata- पवमानः सोमः Rishi- सप्तर्षयः Chhand- प्रगाथः(विषमा बृहती, समा सतोबृहती) Swara- पञ्चमः
Mantra with Swara
आ꣡ ह꣢र्य꣣तो꣡ अर्जु꣢꣯नो꣣ अ꣡त्के꣢ अव्यत प्रि꣣यः꣢ सू꣣नु꣡र्न मर्ज्यः꣢꣯ । त꣡मी꣢ꣳ हिन्वन्त्य꣣प꣢सो꣣ य꣢था꣣ र꣡थं꣢ न꣣दी꣡ष्वा गभ꣢꣯स्त्योः ॥७६८॥

आ । ह꣣र्य꣢तः । अ꣡र्जु꣢꣯नः । अ꣡त्के꣢꣯ । अ꣣व्यत । प्रियः꣢ । सू꣣नुः꣢ । न । म꣡र्ज्यः꣢꣯ । तम् । ई꣣म् । हिन्वन्ति । अ꣡पसः꣢ । य꣡था꣢꣯ । र꣡थ꣢꣯म् । न꣣दी꣡षु꣢ । आ । ग꣡भ꣢꣯स्त्योः ॥७६८॥

Mantra without Swara
आ हर्यतो अर्जुनो अत्के अव्यत प्रियः सूनुर्न मर्ज्यः । तमीꣳ हिन्वन्त्यपसो यथा रथं नदीष्वा गभस्त्योः ॥

आ । हर्यतः । अर्जुनः । अत्के । अव्यत । प्रियः । सूनुः । न । मर्ज्यः । तम् । ईम् । हिन्वन्ति । अपसः । यथा । रथम् । नदीषु । आ । गभस्त्योः ॥७६८॥

Samveda - Mantra Number : 768
(Kauthum) उत्तरार्चिकः: » Prapathak » 1; Ardh Prapathak » 2;
(Rananiya) उत्तरार्चिकः: » Adhyay » 2; Khand » 6;

SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

हिन्दी
SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand) - हिन्दी
Meaning
(प्रियः सूनुः) प्रिय पुत्र (न) जैसे मलों से रहित करके (मर्ज्यः) शुद्धपवित्र कर लिया जाता है, वैसे भक्तिरस भी शोधने के योग्य है। शुद्ध होकर भक्तिरस (अर्जुनः) शुभ्र अर्थात् रजस्तमम् के मल से रहित होकर और सात्विकरूप धारण कर (हर्यतः) परमेश्वर द्वारा स्पृहणीय हो जाता है । तत्पश्चात् सात्विक भक्तिरस (अत्के) शरीर के अङ्ग-प्रत्यङ्ग में (आ अव्यत्) व्याप्त हो जाता है । (अपसः) कर्मयोगी उपासक (तम् ईम्) उस विशुद्ध भक्तिरस को (आ हिन्वन्ति) परमेश्वर के प्रति प्रेरित करते हैं, (यथा) जैसे कि मल्लाह (गभस्त्योः) सूर्य और चान्द के प्रकाशों में, अर्थात् दिन-रात, (रथम्) नौका - रथ को (नदीषु) नदियों में (आ हिन्वन्ति) सर्वत्र प्रेरित करते हैं ।
Footnote
[ अत्के = अत्कः (शरीरावयवः; उणा० को० दयानन्द) । गभस्तयः = रश्मिनाम (निघं० १। ५) । मन्त्र में गभस्त्योः पद द्विवचन में है। अतः “सूर्य और चन्द्र के प्रकाश में” ऐसा अर्थ किया गया है ]