SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

Samveda Mantra 74

1871 Mantra
Devata- अग्निः Rishi- वत्सप्रिर्भालन्दनः Chhand- त्रिष्टुप् Swara- धैवतः Kaand Name- आग्नेयं काण्डम् Gaan- प्रकृति गान Gaan Parva- आग्नेयं पर्व
Mantra with Swara
प्र꣢ भू꣣र्ज꣡य꣢न्तं म꣣हां꣡ वि꣢पो꣣धां꣢ मू꣣रै꣡रमू꣢꣯रं पु꣣रां꣢ द꣣र्मा꣡ण꣢म् । न꣡य꣢न्तं गी꣣र्भि꣢र्व꣣ना꣡ धियं꣢꣯ धा꣣ ह꣡रि꣢श्मश्रुं꣣ न꣡ वर्मणा꣢꣯ धन꣣र्चि꣢म् ॥७४॥

प्र꣢ । भूः꣣ । ज꣡य꣢꣯न्तम् । म꣣हा꣢म् । वि꣣पोधा꣢म् । वि꣣पः । धा꣢म् । मू꣣रैः꣢ । अ꣡मू꣢꣯रम् । अ꣢ । मू꣣रम् । पुरा꣢म् । द꣣र्मा꣡ण꣢म् । न꣡य꣢꣯न्तम् । गी꣣र्भिः꣢ । व꣣ना꣢ । धि꣡य꣢꣯म् । धाः꣢ । ह꣡रि꣢꣯श्मश्रुम् । ह꣡रि꣢꣯ । श्म꣣श्रुम् । न꣢ । व꣡र्म꣢꣯णा । ध꣣नर्चि꣢म् ॥७४॥

Mantra without Swara
प्र भूर्जयन्तं महां विपोधां मूरैरमूरं पुरां दर्माणम् । नयन्तं गीर्भिर्वना धियं धा हरिश्मश्रुं न वर्मणा धनर्चिम् ॥

प्र । भूः । जयन्तम् । महाम् । विपोधाम् । विपः । धाम् । मूरैः । अमूरम् । अ । मूरम् । पुराम् । दर्माणम् । नयन्तम् । गीर्भिः । वना । धियम् । धाः । हरिश्मश्रुम् । हरि । श्मश्रुम् । न । वर्मणा । धनर्चिम् ॥७४॥

Samveda - Mantra Number : 74
(Kauthum) पूर्वार्चिकः: » Prapathak » 1; Ardh Prapathak » 2; Dashati » 3;
(Rananiya) पूर्वार्चिकः: » Adhyay » 1; Khand » 8;

SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

हिन्दी
SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand) - हिन्दी
Meaning
(जयन्तम्) सर्वविजयी, (महाम्) सर्वतो महान्, (विपोधाम्) विप्रों के पोषक, (मूरैः) मूढों द्वारा भी (अमूरम्) अमूढ जाने गये, (पुरां दर्माणम्) जीव-मुक्तों की शरीर-पुरियों का विदारण करने वाले, (नयन्तम्) सन्मार्ग पर ले चलने वाले, (गोभिः) वेदवाणियों द्वारा (वनाम्) संभजनीय, (धियम्) ज्ञानस्वरूप, (हरिश्मशुम्न) *हरी किरणों वाले सूर्य के सदृश वर्तमान अर्थात् आदित्यवर्णी, तथा (वर्मणा) वेदरूपी कवच द्वारा रक्षा करके जो (धनर्चिम्) आध्यात्मिक धनों का प्रकाश करता है उस प्रभु को (धाः) हे उपासक ! तू हृदय में धारण कर, और (प्रभुः) शक्तिशाली बन, प्रभावशाली बन ।
Footnote
*सूर्य की किरणों के कारण वृक्षों और वनस्पतियों में हरापन होता है। इस दृष्टि से सूर्य की किरणों को “हरि” कहा है। अथर्ववेद में कहा है कि “तस्य रूपेणेमे वृक्षाः हरितः हरित स्रजः” (१०। ८।३१) । श्मश्रु – किरणें ।