SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

Samveda Mantra 65

1871 Mantra
Devata- अग्निः Rishi- बृहदुक्थो वामदेव्यः Chhand- त्रिष्टुप् Swara- धैवतः Kaand Name- आग्नेयं काण्डम् Gaan- प्रकृति गान Gaan Parva- आग्नेयं पर्व
Mantra with Swara
इ꣣दं꣢ त꣣ ए꣡कं꣢ प꣣र꣡ उ꣢ त꣣ ए꣡कं꣢ तृ꣣ती꣡ये꣢न꣣ ज्यो꣡ति꣢षा꣣ सं꣡ वि꣢शस्व । सं꣣वे꣡श꣢नस्त꣣न्वे꣢३꣱चा꣡रु꣢रेधि प्रि꣣यो꣢ दे꣣वा꣡नां꣢ पर꣣मे꣢ ज꣣नि꣡त्रे꣢ ॥६५॥

इ꣣द꣢म् । ते꣣ । ए꣡क꣢꣯म् । प꣣रः꣢ । उ꣣ । ते । ए꣡क꣢꣯म् । तृ꣣ती꣡ये꣢न । ज्यो꣡ति꣢꣯षा । सम् । वि꣣शस्व । संवे꣡श꣢नः । स꣣म् । वे꣡श꣢꣯नः । त꣡न्वे꣢꣯ । चा꣡रुः꣢꣯ । ए꣣धि । प्रियः꣢ । दे꣣वा꣡ना꣢म् । प꣣रमे꣢ । ज꣣नि꣡त्रे꣢ ॥६५॥

Mantra without Swara
इदं त एकं पर उ त एकं तृतीयेन ज्योतिषा सं विशस्व । संवेशनस्तन्वे३चारुरेधि प्रियो देवानां परमे जनित्रे ॥

इदम् । ते । एकम् । परः । उ । ते । एकम् । तृतीयेन । ज्योतिषा । सम् । विशस्व । संवेशनः । सम् । वेशनः । तन्वे । चारुः । एधि । प्रियः । देवानाम् । परमे । जनित्रे ॥६५॥

Samveda - Mantra Number : 65
(Kauthum) पूर्वार्चिकः: » Prapathak » 1; Ardh Prapathak » 2; Dashati » 2;
(Rananiya) पूर्वार्चिकः: » Adhyay » 1; Khand » 7;

SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

हिन्दी
SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand) - हिन्दी
Meaning
हे मुमुक्षो ! (इदम्) यह ज्ञानेन्द्रियगण (ते) तुम्हारी (एकम्) एक ज्योति है, (परः) इस से परे और इस से उत्कृष्ट (ते) तेरी (एकम) एक और मनरूपी ज्योति है । समाधि अवस्था में तू (तृतीयेन ज्योतिषा) निज तृतीय-ज्योति रूप में अर्थात् जीवात्मारूप में (संविशस्त्र) परमात्म-ज्योति में सम्यक् प्रवेश कर । (परमे जनित्रे) जगत् के जनयिता परम-ज्योतिरूप परमेश्वर में (संवेशनः) सम्यक् प्रवेश पाया हुआ तू हे मुमुक्षो ! (तन्वे) विस्तृत अर्थात् सर्वव्यापक परमात्मा की प्राप्ति के लिये (चारुः) उसे रुचिकर (एधि) हो जा, और (देवानाम्) अन्य दिव्य मुमुक्षुजनों का (प्रियः) प्रेम पात्र बन जा ।
Footnote
[ शिवसंकल्पमन्त्रों में ज्ञानेन्द्रियों को ज्योति कहा है, और मन को “ज्योतिषां ज्योतिः” कहा है। यथा :- “ज्योतिषां ज्योतिरेकं तन्मे मनः शिवसंकल्पमस्तु” (यजुः ३४। १) । तृतीय ज्योति जीवात्मा है ]