SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

Samveda Mantra 631

1871 Mantra
Devata- सूर्यः Rishi- सार्पराज्ञी Chhand- गायत्री Swara- षड्जः Kaand Name- आरण्यं काण्डम् Gaan- आरण्य गान
Mantra with Swara
अ꣣न्त꣡श्च꣢रति रोच꣣ना꣢꣫स्य प्रा꣣णा꣡द꣢पान꣣ती꣢ । व्य꣢꣯ख्यन्महि꣣षो꣡ दिव꣢꣯म् ॥६३१॥

अ꣣न्त꣡रिति꣢ । च꣣रति । रोचना꣢ । अ꣣स्य꣢ । प्रा꣣णा꣢त् । प्र꣣ । आना꣢त् । अ꣣पानती꣢ । अ꣣प । अनती꣢ । वि । अ꣣ख्यत् । महिषः꣢ । दि꣡व꣢꣯म् ॥६३१॥

Mantra without Swara
अन्तश्चरति रोचनास्य प्राणादपानती । व्यख्यन्महिषो दिवम् ॥

अन्तरिति । चरति । रोचना । अस्य । प्राणात् । प्र । आनात् । अपानती । अप । अनती । वि । अख्यत् । महिषः । दिवम् ॥६३१॥

Samveda - Mantra Number : 631
(Kauthum) पूर्वार्चिकः: » Prapathak » 6; Ardh Prapathak » 3; Dashati » 5;
(Rananiya) पूर्वार्चिकः: » Adhyay » 6; Khand » 5;

SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

हिन्दी
SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand) - हिन्दी
Meaning
(अस्य) इस प्रभु की (रोचना) दीप्ति, (प्राणात् अपानती) उपासक में प्राणापान क्रिया को करती हुई, (अस्य) इस उपासक के (अन्तः) भीतर (चरति) विचरती रहती है, जब कि (महिषः) महान् प्रभु (दिवम्) उपासक में प्रकाश (व्यख्यत्) प्रकट करता है ।
Footnote
[ प्राणादपानती = परिपक्वध्यानी, ध्यानावस्था में, निश्चेष्ट होता हैं, और उसकी इन्द्रियाँ सर्वथा निरुद्धावस्था में हो जाती हैं, केवल उस समय प्राणापान क्रिया ही हो रही होती है । [ प्राणान् (इन्द्रियाणि) प्रपीङयेह स युक्तचेष्टः क्षीणे प्राणे नासिकयोच्छ्वसीत (श्वेता० २। ९) ]