SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

Samveda Mantra 607

1871 Mantra
Devata- अपांनपात् Rishi- गृत्समदः शौनकः Chhand- त्रिष्टुप् Swara- धैवतः Kaand Name- आरण्यं काण्डम् Gaan- आरण्य गान
Mantra with Swara
स꣢म꣣न्या꣡ यन्त्युप꣢꣯यन्त्य꣣न्याः꣡ स꣢मा꣣न꣢मू꣣र्वं꣢ न꣣꣬द्य꣢꣯स्पृणन्ति । त꣢मू꣣ शु꣢चि꣣ꣳ शु꣡च꣢यो दीदि꣣वा꣡ꣳस꣢म꣣पा꣡न्नपा꣢꣯त꣣मु꣡प꣢ य꣣न्त्या꣡पः꣢ ॥६०७॥

स꣢म् । अ꣣न्याः꣢ । अ꣣न् । याः꣢ । य꣡न्ति꣢꣯ । उ꣡प꣢꣯ । य꣣न्ति । अन्याः꣢ । अ꣣न् । याः꣢ । स꣣मान꣢म् । स꣣म् । आन꣢म् । ऊ꣣र्व꣢म् । न꣣द्यः꣢꣯ । पृ꣣णन्ति । त꣢म् । उ꣣ । शु꣡चि꣢꣯म् । शु꣡चयः꣢꣯ । दी꣣दिवाँ꣡स꣢म् । अ꣣पा꣢म् । न꣡पा꣢꣯तम् । उ꣡प꣢꣯ । य꣣न्ति । आ꣡पः꣢꣯ ॥६०७॥

Mantra without Swara
समन्या यन्त्युपयन्त्यन्याः समानमूर्वं नद्यस्पृणन्ति । तमू शुचिꣳ शुचयो दीदिवाꣳसमपान्नपातमुप यन्त्यापः ॥

सम् । अन्याः । अन् । याः । यन्ति । उप । यन्ति । अन्याः । अन् । याः । समानम् । सम् । आनम् । ऊर्वम् । नद्यः । पृणन्ति । तम् । उ । शुचिम् । शुचयः । दीदिवाँसम् । अपाम् । नपातम् । उप । यन्ति । आपः ॥६०७॥

Samveda - Mantra Number : 607
(Kauthum) पूर्वार्चिकः: » Prapathak » 6; Ardh Prapathak » 3; Dashati » 3;
(Rananiya) पूर्वार्चिकः: » Adhyay » 6; Khand » 3;

SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

हिन्दी
SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand) - हिन्दी
Meaning
जैसे (अन्याः नद्यः) कई नदियां (समानम्) एक सी (ऊर्वम्) विस्तृत समुद्र में (सं यन्ति) जा समाती हैं, (अन्याः) तथा अन्य कई नदियाँ (उपयन्ति) समुद्र की ओर जाती हुई बीच में ही रह जाती हैं, (पृणन्ति) परन्तु ये सब नदियाँ - उसी समुद्र के प्रति आत्म समर्पण की हुई होती हैं, इसी प्रकार (शुचयः) शुद्ध पवित्र (आपः) कई आप्त प्रजाएं, (तम् उ) उसी (शुचिम्) शुद्ध पवित्र, (दीदिवांसम्) प्रकाशमान, (अपां न पातम्) आप्त प्रजाजनों को मार्गच्युत न होने देने वाले परमात्मा को, प्राप्त हो जाती हैं, और कई (उप यन्ति) उसकी उपासना तक ही रह जाती हैं । परन्तु ये सब प्रजाएँ (समानं ऊर्वम्) उसी एक विभु परमात्मा की ओर ही प्रयाण कर रही होती हैं ।
Footnote
[ अथर्ववेद में भी इसी प्रकार की भावनाओं का वर्णन है । यथा:—“यत्र प्रेप्सन्तीरभि यन्त्यापः स्कम्भं तं ब्रूहि” (१०। ७। १६), “कथं वातो नेलयति कथं न - रमते मनः । किमापः सत्यं प्रेप्सन्तीर्ने लयन्ति कदाचन”(१०। ७। ३७) । पृणन्ति = दानकर्मा (निघं० ३। २०) ]