SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

Samveda Mantra 604

1871 Mantra
Devata- सोमः Rishi- गोतमो राहूगणः Chhand- त्रिष्टुप् Swara- धैवतः Kaand Name- आरण्यं काण्डम् Gaan- आरण्य गान
Mantra with Swara
त्व꣢मि꣣मा꣡ ओष꣢꣯धीः सोम꣣ वि꣢श्वा꣣स्त्व꣢म꣣पो꣡ अ꣢जनय꣣स्त्वं꣢ गाः । त्व꣡मात꣢꣯नोरु꣣र्वा꣢३न्त꣡रि꣢क्षं꣣ त्वं꣡ ज्योति꣢꣯षा꣣ वि꣡ तमो꣢꣯ ववर्थ ॥६०४॥

त्व꣢म् । इ꣣माः꣢ । ओ꣡ष꣢꣯धीः । ओ꣡ष꣢꣯ । धीः꣣ । सोम । वि꣡श्वाः꣢꣯ । त्वम् । अ꣣पः꣢ । अ꣣जनयः । त्व꣢म् । गाः । त्वम् । आ । अ꣣तनोः । उरु꣢ । अ꣣न्त꣡रि꣢क्षम् । त्वम् । ज्यो꣡ति꣢꣯षा । वि । त꣡मः꣢꣯ । व꣣वर्थ ॥६०४॥

Mantra without Swara
त्वमिमा ओषधीः सोम विश्वास्त्वमपो अजनयस्त्वं गाः । त्वमातनोरुर्वा३न्तरिक्षं त्वं ज्योतिषा वि तमो ववर्थ ॥

त्वम् । इमाः । ओषधीः । ओष । धीः । सोम । विश्वाः । त्वम् । अपः । अजनयः । त्वम् । गाः । त्वम् । आ । अतनोः । उरु । अन्तरिक्षम् । त्वम् । ज्योतिषा । वि । तमः । ववर्थ ॥६०४॥

Samveda - Mantra Number : 604
(Kauthum) पूर्वार्चिकः: » Prapathak » 6; Ardh Prapathak » 3; Dashati » 3;
(Rananiya) पूर्वार्चिकः: » Adhyay » 6; Khand » 3;

SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

हिन्दी
SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand) - हिन्दी
Meaning
(सोम) हे जगदुत्पादक ! (त्वम्) आपने (इमा विश्वाः ओषधीः) इन सब ओषधियों को, (त्वम्) आपने (अपः) नाना विधि प्राणों को, (त्वम्) आपने (गाः) गौ आदि पशुओं को (अजनयः) पैदा किया है। (त्वम्) आपने (उरु) विस्तृत (अन्तरिक्षम्) अन्तरिक्ष को (आ तनोः) फैलाया है, (त्वम्) आपने (ज्योतिषा) सूर्य रूपी ज्योति के द्वारा (तमः) अन्धकार को (वि ववर्थ) हटाया है ।
Footnote
[ अध्यात्म में ओषधीः = काम क्रोध आदि दोषों को निगल जाने वाली सात्त्विक चित्तवृत्तियां, या सन्ताप पैदा करने वाले काम क्रोध आदि का पान करने वाली, निगल जाने वाली सात्विक चित्तवृत्तियाँ; ओषधयः दोषं धयन्तीति वा, ओषद् धयन्तीति वा (निरु० ६। ३। २७) । अपः = प्राण । ज्ञानेन्द्रियां, मन और बुद्धि (निरु० १२। ४। ३६, “सप्तऋषयः” (पदों व्याख्या में) । गाः = वाणियां तथा वेदवाणियाँ (निघं० १। ११)। अन्तरिक्षम् = हृदयाकाश । तमः = अज्ञानान्धकार, अविद्या ]