SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

Samveda Mantra 589

1871 Mantra
Devata- वरुणः Rishi- शुनःशेप आजीगर्तिः कृत्रिमो देवरातो वैश्वामित्रो वा Chhand- त्रिष्टुप् Swara- धैवतः Kaand Name- आरण्यं काण्डम् Gaan- आरण्य गान
Mantra with Swara
उ꣡दु꣢त्त꣣मं꣡ व꣢रुण꣣ पा꣡श꣢म꣣स्म꣡दवा꣢꣯ध꣣मं꣡ वि꣢꣯ मध्य꣣म꣡ꣳ श्र꣢थाय । अ꣡था꣢दित्य व्र꣣ते꣢ व꣣यं꣡ तवा꣢꣯ना꣣ग꣢सो꣣ अ꣡दि꣢तये स्याम ॥५८९॥

उ꣢त् । उ꣣त्तम꣢म् । व꣣रुण । पा꣡श꣢꣯म् । अ꣣स्म꣢त् । अ꣡व꣢꣯ । अ꣣धम꣢म् । वि । म꣣ध्यम꣢म् । श्र꣣थाय । अ꣡थ꣢꣯ । आ꣣दित्य । आ । दित्य । व्रते꣢ । व꣣य꣢म् । त꣡व꣢꣯ । अ꣣नाग꣡सः꣢ । अ꣣न् । आग꣡सः꣢ । अ꣡दि꣢꣯तये । अ । दि꣣तये । स्याम ॥५८९॥

Mantra without Swara
उदुत्तमं वरुण पाशमस्मदवाधमं वि मध्यमꣳ श्रथाय । अथादित्य व्रते वयं तवानागसो अदितये स्याम ॥

उत् । उत्तमम् । वरुण । पाशम् । अस्मत् । अव । अधमम् । वि । मध्यमम् । श्रथाय । अथ । आदित्य । आ । दित्य । व्रते । वयम् । तव । अनागसः । अन् । आगसः । अदितये । अ । दितये । स्याम ॥५८९॥

Samveda - Mantra Number : 589
(Kauthum) पूर्वार्चिकः: » Prapathak » 6; Ardh Prapathak » 3; Dashati » 1;
(Rananiya) पूर्वार्चिकः: » Adhyay » 6; Khand » 1;

SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

हिन्दी
SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand) - हिन्दी
Meaning
(वरुण) हे वरने योग्य श्रेष्ठ प्रभो ! (अस्मत्) हमसे (उत्तमं पाशम्) हमारे उत्तम बन्धन को (उद् श्रथाय) ढीला कर दीजिये, (मध्यमं पाशम्) बीच के बन्धन को (वि श्रथाय) अलग कर दीजिये, (अधमं पाशम्) अधम बंधन को (अव श्रथाय) खोल दीजिये । (आदित्य) हे आदित्यसम अविद्यान्धकार निवारक प्रभो ! (अथ) अब (तव व्रते वयम्) आप द्वारा दर्शाये वैदिक व्रतों में रहते हुए हम, (अनागसः) पाप रहित होकर, (अदितये) चिर स्थायी मोक्ष, या अखण्डरूप आपकी प्राप्ति के योग्य (स्याम) हो जायं ।
Footnote
[ उत्तम पाश = योग की वह उच्च्च भूमि, जिसमें केवल “अस्मिता वृत्ति” रह जाती है, शेष वृत्तियों का निरोध हो जाता है । “अस्मिता वृत्ति” का अभिप्राय हैं केवल “हूं” इतने मात्र का बोध । यह बोध कारण-शरीर में होता है । कारणशरीर का अभिप्राय है “सत्वगुणमय चित्त । यह उत्तम पाश है । मध्यमपाश = मानसिक वासनायें । अधमपाश = स्थूल शरीर और उसके भोग” ]