SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

Samveda Mantra 562

1871 Mantra
Devata- पवमानः सोमः Rishi- वसुर्भारद्वाजः Chhand- जगती Swara- निषादः Kaand Name- पावमानं काण्डम् Gaan- प्रकृति गान Gaan Parva- पावमानं पर्व
Mantra with Swara
अ꣡सा꣢वि꣣ सो꣡मो꣢ अरु꣣षो꣢꣫ वृषा꣣ ह꣢री꣣ रा꣡जे꣢व द꣣स्मो꣢ अ꣣भि꣡ गा अ꣢꣯चिक्रदत् । पु꣣नानो꣢꣫ वार꣣म꣡त्ये꣢ष्य꣣व्य꣡य꣢ꣳ श्ये꣣नो꣡ न योनिं꣢꣯ घृ꣣त꣡व꣢न्त꣣मा꣡स꣢दत् ॥५६२॥

अ꣡सा꣢꣯वि । सो꣡मः꣢꣯ । अ꣣रुषः꣢ । वृ꣡षा꣢꣯ । ह꣡रिः꣢꣯ । रा꣡जा꣢꣯ । इ꣣व । दस्मः꣢ । अ꣣भि꣢ । गाः । अ꣣चिक्रदत् । पुनानः꣢ । वा꣡र꣢꣯म् । अ꣡ति꣢꣯ । ए꣣षि । अव्य꣡य꣢म् । श्ये꣣नः꣢ । न । यो꣡नि꣢꣯म् । घृ꣣त꣡व꣢न्तम् । आ । अ꣣सदत् ॥५६२॥

Mantra without Swara
असावि सोमो अरुषो वृषा हरी राजेव दस्मो अभि गा अचिक्रदत् । पुनानो वारमत्येष्यव्ययꣳ श्येनो न योनिं घृतवन्तमासदत् ॥

असावि । सोमः । अरुषः । वृषा । हरिः । राजा । इव । दस्मः । अभि । गाः । अचिक्रदत् । पुनानः । वारम् । अति । एषि । अव्ययम् । श्येनः । न । योनिम् । घृतवन्तम् । आ । असदत् ॥५६२॥

Samveda - Mantra Number : 562
(Kauthum) पूर्वार्चिकः: » Prapathak » 6; Ardh Prapathak » 2; Dashati » 2;
(Rananiya) पूर्वार्चिकः: » Adhyay » 5; Khand » 9;

SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

हिन्दी
SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand) - हिन्दी
Meaning
(अरुषः) रोष से रहित अर्थात् प्रेम करने वाला, (हरिः) अविद्या और क्लेश का हरण करने वाला, (वृषा) आनन्दरस बरसाने वाला (सोम) जगदुत्पादक प्रभु (असावि) प्रकट हुआ है। (राजा इव) सौरमण्डल के राजा सूर्य के सदृश (दस्मः) दर्शनीय हैं । दर्शन देकर प्रभु (गाः) वेदवाणियों का (अभि) साक्षात् रूप में (अचिक्रदत्) उपदेश देता है। हे प्रभो ! (पुनानः) उपासक को पवित्र करते हुए आप, —(अव्ययम्) विनष्ट न होने वाले अर्थात् अनादिकाल से आए हुए (वारम्) उपासक के प्रविक्ष्या रूपी घेरे को, (अति) लाँघ कर, (एषि) उपासक को प्राप्त हो जाते हैं, (न श्येनः) और जैसे बाज-पक्षी अपने (योनिम्) स्थान में (आसदत्) आ बैठता है, वैसे आप (घृतवन्तम) स्नेहमय या प्रकाशमय (योनिम्) हृदय-गृह में आ विराजते हैं ।
Footnote
[ घृतवन्तम् = घृत शब्द का द्योतक है । घृत का अर्थ प्रकाश भी है घृ दीप्ता । ध्यान प्रकर्ष द्वारा हृदय में नानाविध प्रकट होते हैं (योग १। ३६) । गौः = वाक् (निघं० १। ११) ]