SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

Samveda Mantra 534

1871 Mantra
Devata- पवमानः सोमः Rishi- पराशरः शाक्त्यः Chhand- त्रिष्टुप् Swara- धैवतः Kaand Name- पावमानं काण्डम् Gaan- प्रकृति गान Gaan Parva- पावमानं पर्व
Mantra with Swara
प्र꣢ ते꣣ धा꣢रा꣣ म꣡धु꣢मतीरसृग्र꣣न्वा꣢रं꣣ य꣢त्पू꣣तो꣢ अ꣣त्ये꣡ष्यव्य꣢꣯म् । प꣡व꣢मान꣣ प꣡व꣢से꣣ धा꣡म꣢ गो꣡नां꣢ ज꣣न꣢य꣣न्त्सू꣡र्य꣢मपिन्वो अ꣣र्कैः꣢ ॥५३४॥

प्र꣢ । ते꣣ । धा꣡राः꣢꣯ । म꣡धु꣢꣯मतीः । अ꣣सृग्रन् । वा꣡र꣢꣯म् । यत् । पू꣣तः꣢ । अ꣣त्ये꣡षि꣢ । अ꣣ति । ए꣡षि꣢꣯ । अ꣡व्य꣢꣯म् । प꣡व꣢꣯मान । प꣡व꣢꣯से । धा꣡म꣢꣯ । गो꣡ना꣢꣯म् । ज꣣न꣡य꣢न् । सू꣡र्य꣢꣯म् । अ꣣पिन्वः । अर्कैः꣢ ॥५३४॥

Mantra without Swara
प्र ते धारा मधुमतीरसृग्रन्वारं यत्पूतो अत्येष्यव्यम् । पवमान पवसे धाम गोनां जनयन्त्सूर्यमपिन्वो अर्कैः ॥

प्र । ते । धाराः । मधुमतीः । असृग्रन् । वारम् । यत् । पूतः । अत्येषि । अति । एषि । अव्यम् । पवमान । पवसे । धाम । गोनाम् । जनयन् । सूर्यम् । अपिन्वः । अर्कैः ॥५३४॥

Samveda - Mantra Number : 534
(Kauthum) पूर्वार्चिकः: » Prapathak » 6; Ardh Prapathak » 1; Dashati » 5;
(Rananiya) पूर्वार्चिकः: » Adhyay » 5; Khand » 7;

SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

हिन्दी
SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand) - हिन्दी
Meaning
हे उपासक ! (ते) तेरे चित्त में (मधुमतीः धाराः) मधुर अर्थात् आनन्दरसमयी धारायें (प्र असृग्रन्) प्रवाहित होती हैं (यत्) जब कि तू (अव्यं वारम्) पार्थिव भोगों के (वारम्) घेरे को (अत्येषि) लाँघ जाता है, और (पूतः) पवित्र हो जाता है । तब (पवमान्) हे पवित्र करने वाले प्रभो ! आप (गोनाम्) इंद्रियों के (धाम) धामों को (पवसे) पूर्णतया पवित्र कर देते हैं, (सूर्यम्) और आध्यात्मिक-सूर्य को (जनयन्) प्रकट करते हुए, उसे (अर्केः) ज्योतिर्मयी किरणों से (अपिन्वः) भरपूर कर देते हैं ।
Footnote
[ मधुमतीः = आनन्दानुगत सम्प्रज्ञात समाधि में चित्तवृत्तियाँ मधुर आनन्दरसमयी धाराओं में प्रवाहित होने लगती है (योग १। ४०) । अव्यम् = अविसम्बन्धी अवि = पृथिवी “इयं पृथिवी वा अविः इयं हीमाः सर्वाः प्रजा अवति” (श० ब्रा० ६। १। २। ३३) यथा अवनि (निघं० १। १) वारम् = आवरण करने वाला अर्थात् घेरा । घाम = स्थान । शरीर के बाहिरी हिस्से पर इन्द्रियों की स्थिति दीखती है, परन्तु इनके मूल मस्तिक में नाना केन्द्र हैं । इन मूलों की पवित्रता हो जाती है । सूर्यम् = ब्रह्म साक्षात्कार से पूर्व ध्याता को ध्यान में कई दृश्य दिखाई देते हैं, जिनमें सूर्य भी दिखाई देता है । यथाः—नीहार, धूम अर्क (सूर्य) अनिल (वायु) अनल (अग्नि), जुगनु या तारे, विद्युत, समटिक, चन्द्रमा (श्वेता० उप० अ० २ खं० ११)। ]