SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

Samveda Mantra 523

1871 Mantra
Devata- पवमानः सोमः Rishi- उशना काव्यः Chhand- त्रिष्टुप् Swara- धैवतः Kaand Name- पावमानं काण्डम् Gaan- प्रकृति गान Gaan Parva- पावमानं पर्व
Mantra with Swara
प्र꣡ तु द्र꣢꣯व꣣ प꣢रि꣣ को꣢शं꣣ नि꣡ षी꣢द꣣ नृ꣡भिः꣢ पुना꣣नो꣢ अ꣣भि꣡ वाज꣢꣯मर्ष । अ꣢श्वं꣣ न꣡ त्वा꣢ वा꣣जि꣡नं꣢ म꣣र्ज꣢य꣣न्तो꣡ऽच्छा꣣ ब꣣र्ही꣡ र꣢श꣣ना꣡भि꣢र्नयन्ति ॥५२३॥

प्र꣢ । तु । द्र꣣व । प꣡रि꣢꣯ । को꣡श꣢꣯म् । नि । सी꣣द । नृ꣡भिः꣢꣯ । पु꣣नानः꣢ । अ꣣भि꣢ । वा꣡ज꣢꣯म् । अ꣣र्ष । अ꣡श्व꣢꣯म् । न । त्वा꣣ । वाजि꣡न꣢म् । म꣣र्ज꣡य꣢न्तः । अ꣡च्छ꣢꣯ । ब꣣र्हिः꣢ । र꣣शना꣡भिः꣢ । न꣣यन्ति ॥५२३॥

Mantra without Swara
प्र तु द्रव परि कोशं नि षीद नृभिः पुनानो अभि वाजमर्ष । अश्वं न त्वा वाजिनं मर्जयन्तोऽच्छा बर्ही रशनाभिर्नयन्ति ॥

प्र । तु । द्रव । परि । कोशम् । नि । सीद । नृभिः । पुनानः । अभि । वाजम् । अर्ष । अश्वम् । न । त्वा । वाजिनम् । मर्जयन्तः । अच्छ । बर्हिः । रशनाभिः । नयन्ति ॥५२३॥

Samveda - Mantra Number : 523
(Kauthum) पूर्वार्चिकः: » Prapathak » 6; Ardh Prapathak » 1; Dashati » 4;
(Rananiya) पूर्वार्चिकः: » Adhyay » 5; Khand » 6;

SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

हिन्दी
SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand) - हिन्दी
Meaning
हे उपासक ! (तु प्र द्रव) अब तो तू तीव्रसंवेगी बन, (कोशम्) हृदय-कोश (परि नि षीद) तू पूर्णतया स्थित हो जा । (पुनानः) अपने आप को पवित्र करता हुआ तू, (नृभिः) उपासना के नेताओं द्वारा, (वाजम्) शक्ति (अभि अर्ष) प्राप्त कर । (न) अश्वसेवक, (वाजिनं अश्वम्) वेग वाले अश्व को, (मर्जयन्तः) साफ सुथरा करके, (अच्छ) गन्तव्य देश की ओर (रशनाभिः) लगामों द्वारा (नयन्ति) ले जाते हैं, वैसे उपासना के नेता लोग (वाजिनम्) तुझ तीव्रसंवेगी को, (मर्जयन्तः) मार्जन विधि द्वारा शुद्ध पवित्र करके, (बर्हिः अच्छ) हृदयाकाश की ओर, (रशनाभिः) स्तुति प्रार्थना की वाणियों द्वारा (नयन्ति) ले जाते हैं ।
Footnote
[ बर्हिः = आकाश (निघं० १। ३) । रशना = वाणी; Tongue (आपटे) ]