SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

Samveda Mantra 492

1871 Mantra
Devata- पवमानः सोमः Rishi- निध्रुविः काश्यपः Chhand- गायत्री Swara- षड्जः Kaand Name- पावमानं काण्डम् Gaan- प्रकृति गान Gaan Parva- पावमानं पर्व
Mantra with Swara
अ꣣पघ्न꣡न्प꣢वसे꣣ मृ꣡धः꣢ क्रतु꣣वि꣡त्सो꣢म मत्स꣣रः꣢ । नु꣣द꣡स्वादे꣢꣯वयुं꣣ ज꣡न꣢म् ॥४९२॥

अ꣣पघ्न꣢न् । अ꣣प । घ्न꣢न् । प꣣वसे । मृ꣡धः꣢꣯ । क्र꣣तुवि꣢त् । क्र꣣तु । वि꣢त् । सो꣣म । मत्सरः꣢ । नु꣣द꣡स्व꣢ । अ꣡दे꣢꣯वयुम् । अ । दे꣣वयुम् । ज꣡न꣢꣯म् ॥४९२॥

Mantra without Swara
अपघ्नन्पवसे मृधः क्रतुवित्सोम मत्सरः । नुदस्वादेवयुं जनम् ॥

अपघ्नन् । अप । घ्नन् । पवसे । मृधः । क्रतुवित् । क्रतु । वित् । सोम । मत्सरः । नुदस्व । अदेवयुम् । अ । देवयुम् । जनम् ॥४९२॥

Samveda - Mantra Number : 492
(Kauthum) पूर्वार्चिकः: » Prapathak » 6; Ardh Prapathak » 1; Dashati » 1;
(Rananiya) पूर्वार्चिकः: » Adhyay » 5; Khand » 3;

SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

हिन्दी
SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand) - हिन्दी
Meaning
(सोम) हे प्रेरक भक्तिरस ! (मृधः) तू उपासना की विरोधी शक्तियों को (अपन्धन्) हटाता हुआ (पवसे) बहता है, और उपासकों को पवित्र करता है, (क्रतुवित्) तू प्रज्ञालोक को प्रकट करता, तथा कर्मयोग में प्रवृत्त करता है । तू (मत्सरः) उल्लास और हर्ष का सरोवर है, (अदेवयुं जनम्) और परमेश्वर देव को न चाहने वाले व्यक्ति को (नुदस्व) परे रखता, उसे प्राप्त नहीं होता ।
Footnote
[ प्रज्ञालोक = तज्जयात् प्रज्ञालोकः (योग ३। ५), अर्थात् संयम पर विजय द्वारा प्रज्ञालोक प्रकट होता है ]
[ क्रतुः = प्रज्ञा (निघं० ३। ९); कर्म (निघं० २। १) ]