SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

Samveda Mantra 49

1871 Mantra
Devata- अग्निः Rishi- सुदीतिपुरुमीढावाङ्गिरसौ तयोर्वान्यतरः Chhand- बृहती Swara- मध्यमः Kaand Name- आग्नेयं काण्डम् Gaan- प्रकृति गान Gaan Parva- आग्नेयं पर्व
Mantra with Swara
अ꣣ग्नि꣡मी꣢डि꣣ष्वा꣡व꣢से꣣ गा꣡था꣢भिः शी꣣र꣡शो꣢चिषम् । अ꣣ग्नि꣢ꣳ रा꣣ये꣡ पु꣢रुमीढ श्रु꣣तं꣢꣫ नरो꣣ऽग्निः꣡ सु꣢दी꣣त꣡ये꣢ छ꣣र्दिः꣢ ॥४९॥

अ꣣ग्नि꣢म् । ई꣣डिष्व । अ꣡व꣢꣯से । गा꣡था꣢꣯भिः । शी꣣र꣡शो꣢चिषम् । शी꣣र꣢ । शो꣣चिषम् । अग्नि꣢म् । रा꣣ये꣢ । पु꣣रुमीढ । पुरु । मीढ । श्रुत꣢म् । न꣡रः꣢꣯ । अ꣣ग्निः꣢ । सु꣣दीत꣡ये꣢ । सु꣣ । दीत꣡ये꣢ । छ꣣र्दिः꣢ ॥४९॥

Mantra without Swara
अग्निमीडिष्वावसे गाथाभिः शीरशोचिषम् । अग्निꣳ राये पुरुमीढ श्रुतं नरोऽग्निः सुदीतये छर्दिः ॥

अग्निम् । ईडिष्व । अवसे । गाथाभिः । शीरशोचिषम् । शीर । शोचिषम् । अग्निम् । राये । पुरुमीढ । पुरु । मीढ । श्रुतम् । नरः । अग्निः । सुदीतये । सु । दीतये । छर्दिः ॥४९॥

Samveda - Mantra Number : 49
(Kauthum) पूर्वार्चिकः: » Prapathak » 1; Ardh Prapathak » 1; Dashati » 5;
(Rananiya) पूर्वार्चिकः: » Adhyay » 1; Khand » 5;

SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

हिन्दी
SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand) - हिन्दी
Meaning
हे उपासक ! तू (अवसे) आत्मरक्षा के लिए (अग्निम) प्रकाशस्वरूप नेता की (ईडिष्व) स्तुति किया कर, (गाथाभिः) वैदिक गानों द्वारा उस की स्तुति किया कर (शीरशोचिषम) जो कि प्रसिद्ध ज्योति के रूप में सब में रम रहा है । (पुरुमीढ) पालक और परिपूर्ण परमात्मा को भक्तिरस सींचने वाले हे उपासक ! तू (राये) आध्यात्मिक सम्पत्ति की प्राप्ति के लिए (अग्निम) उस जीवन ज्योति की (इडिष्व) स्तुति किया कर (श्रुतम्) जो कि वेदों में सुना गया है, तथा विश्रुत है । (नरः) हे उपासक नर-नारियो ! (अग्निः) यह जीवन - ज्योतिः (सुदीतये) कष्ट निवारण के लिए (छर्दिः) छत वाले गृह के समान है ।
Footnote
[ पुरुमीढ - पुरु (पृ पालनपूरणयोः) + मिह सेचने । सुदीति – सु + दीङ् क्षये ]