SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

Samveda Mantra 48

1871 Mantra
Devata- अग्निः Rishi- मनुर्वैवस्वतः Chhand- बृहती Swara- मध्यमः Kaand Name- आग्नेयं काण्डम् Gaan- प्रकृति गान Gaan Parva- आग्नेयं पर्व
Mantra with Swara
अ꣣ग्नि꣢रु꣣क्थे꣢ पु꣣रो꣡हि꣢तो꣣ ग्रा꣡वा꣢णो ब꣣र्हि꣡र꣢ध्व꣣रे꣢ । ऋ꣣चा꣡ या꣢मि मरुतो ब्रह्मणस्पते꣣ दे꣢वा꣣ अ꣢वो꣣ व꣡रे꣢ण्यम् ॥४८॥

अ꣣ग्निः꣢ । उ꣣क्थे꣢ । पु꣣रो꣡हि꣢तः । पु꣣रः꣢ । हि꣣तः । ग्रा꣡वा꣢꣯णः । ब꣣र्हिः꣢ । अ꣣ध्वरे꣢ । ऋ꣣चा꣢ । या꣣मि । मरुतः । ब्रह्मणः । पते । दे꣡वाः꣢꣯ । अ꣡वः꣢꣯ । व꣡रे꣢꣯ण्यम् ॥४८॥

Mantra without Swara
अग्निरुक्थे पुरोहितो ग्रावाणो बर्हिरध्वरे । ऋचा यामि मरुतो ब्रह्मणस्पते देवा अवो वरेण्यम् ॥

अग्निः । उक्थे । पुरोहितः । पुरः । हितः । ग्रावाणः । बर्हिः । अध्वरे । ऋचा । यामि । मरुतः । ब्रह्मणः । पते । देवाः । अवः । वरेण्यम् ॥४८॥

Samveda - Mantra Number : 48
(Kauthum) पूर्वार्चिकः: » Prapathak » 1; Ardh Prapathak » 1; Dashati » 5;
(Rananiya) पूर्वार्चिकः: » Adhyay » 1; Khand » 5;

SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

हिन्दी
SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand) - हिन्दी
Meaning
(अध्वरे) अहिंसामय उपासना-यज्ञ में, (उक्थे) वैदिक सूक्तों के उच्चारण करने पर, (अग्नि) प्रकाशस्वरूप जगन्नेता (पुरोहितः) प्रत्यक्षवत् सम्मुख निहित हो जाता है, तथा दूर-दूर के (ग्रावाणः) पर्वत और (बर्हिः) ओषधियां आदि भी प्रत्यक्षवत् सम्मुख निहित हो जाती हैं । (मरुतः देवाः) हे मितभाषी अर्थात् वाक्-संयमी (देवाः) दिव्यजनो ! तथा (ब्रह्मणस्पते) हे वेदाचार्य ! मैं (ऋचा) ऋचाओं के स्वाध्याय द्वारा, आप सब से, (वरेण्यं अवः) सर्व श्रेष्ठ रक्षा की (यामि) याचना करता हूँ ।
Footnote
[ ग्रावाणः - योगज ज्ञान द्वारा दूर-दूर के सूक्ष्म तथा व्यवहित पदार्थों का भी प्रत्यक्ष दर्शन होने लगता है । (योग ३। ४९,५४ तथा ४। ३१) । ऋचा = वैदिक स्वाध्याय का फल है “स्वाध्यायादिष्टदेवतासम्प्रयोगः” (योग २। ४४) । मरुतः = मितराविणः (निरु० ११। २। १४) ]