SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

Samveda Mantra 440

1871 Mantra
Devata- इन्द्रः Rishi- त्रसदस्युः Chhand- द्विपदा विराट् पङ्क्तिः Swara- पञ्चमः Kaand Name- ऐन्द्रं काण्डम् Gaan- प्रकृति गान Gaan Parva- ऐन्द्रं पर्व
Mantra with Swara
अ꣡न꣢वस्ते꣣ र꣢थ꣣म꣡श्वा꣢य तक्षु꣣स्त्व꣢ष्टा꣣ व꣡ज्रं꣢ पुरुहूत द्यु꣣म꣡न्त꣢म् ॥४४०॥

अ꣡न꣢꣯वः । ते꣣ । र꣡थ꣢꣯म् । अ꣡श्वा꣢꣯य । त꣣क्षुः । त्व꣡ष्टा꣢꣯ । व꣡ज्र꣢꣯म् । पु꣣रुहूत । पुरु । हूत । द्युम꣡न्त꣢म् ॥४४०॥

Mantra without Swara
अनवस्ते रथमश्वाय तक्षुस्त्वष्टा वज्रं पुरुहूत द्युमन्तम् ॥

अनवः । ते । रथम् । अश्वाय । तक्षुः । त्वष्टा । वज्रम् । पुरुहूत । पुरु । हूत । द्युमन्तम् ॥४४०॥

Samveda - Mantra Number : 440
(Kauthum) पूर्वार्चिकः: » Prapathak » 5; Ardh Prapathak » 2; Dashati » 1;
(Rananiya) पूर्वार्चिकः: » Adhyay » 4; Khand » 10;

SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

हिन्दी
SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand) - हिन्दी
Meaning
हे परमेश्वर ! (अनवः) आपकी स्तुति न करने वाले नास्तिक मनुष्य भी, (ते) आपकी महिमा को जानकर, (रथम्) अपने शरीर - रथों को (तक्षुः) साध कर तैयार कर लेते हैं, ताकि (अश्वाय) अश्वस्थानापन्न होकर उनके शरीररथों का आप वहन करें। (पुरुहूत) हे बहुत स्तुति वाले परमेश्वर ! आपकी प्राप्ति के लिये, यह उपासक, (त्वष्टा) त्वष्टा बनकर (द्युमन्तम्) चमकीले (वज्रम्) वीर्य-वज्र को तैयार करता है ताकि इस वीर्य-वज्र द्वारा उसके पाप-सांप की आप हत्या कर सकें (४३९)
Footnote
[ अनवः = मनुष्यनम (निघं० २। ३) । तथा अ + नु (स्तुतौ) + बहुवचन = नास्तिक । त्वष्टा = रेतः सिक्ति वै त्वाष्टः (कौ० १९। ९) । त्वष्टा वै सिक्तं रेतो विकरोति (श० ब्रा० १। ९। २। १०) वज्रम् = वीर्य वै वज्रः (श० ब्रा० ७। ३। १। १९) मन्त्र ४३९ और ४४० में परस्पर सम्बन्ध है । ]