SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

Samveda Mantra 425

1871 Mantra
Devata- अग्निः Rishi- वसुश्रुत आत्रेयः Chhand- पङ्क्तिः Swara- पञ्चमः Kaand Name- ऐन्द्रं काण्डम् Gaan- प्रकृति गान Gaan Parva- ऐन्द्रं पर्व
Mantra with Swara
अ꣣ग्निं꣡ तं म꣢꣯न्ये꣣ यो꣢꣫ वसु꣣र꣢स्तं꣣ यं꣡ यन्ति꣢꣯ धे꣣न꣡वः꣢ । अ꣢स्त꣣म꣡र्व꣢न्त आ꣣श꣢꣫वोऽस्तं꣣ नि꣡त्या꣣सो वा꣣जि꣢न꣣ इ꣡ष꣢ꣳ स्तो꣣तृ꣢भ्य꣣ आ꣡ भ꣢र ॥४२५॥

अ꣣ग्नि꣢म् । तम् । म꣣न्ये । यः꣢ । व꣡सुः꣢꣯ । अ꣡स्त꣢꣯म् । यम् । य꣡न्ति꣢꣯ । धे꣣न꣡वः꣢ । अ꣡स्त꣢꣯म् । अ꣡र्व꣢꣯न्तः । आ꣣श꣡वः꣢ । अ꣡स्त꣣म् । नि꣡त्या꣢꣯सः । वा꣣जि꣡नः꣢ । इ꣡ष꣢꣯म् । स्तो꣣तृ꣡भ्यः꣢ । आ । भ꣣र ॥४२५॥

Mantra without Swara
अग्निं तं मन्ये यो वसुरस्तं यं यन्ति धेनवः । अस्तमर्वन्त आशवोऽस्तं नित्यासो वाजिन इषꣳ स्तोतृभ्य आ भर ॥

अग्निम् । तम् । मन्ये । यः । वसुः । अस्तम् । यम् । यन्ति । धेनवः । अस्तम् । अर्वन्तः । आशवः । अस्तम् । नित्यासः । वाजिनः । इषम् । स्तोतृभ्यः । आ । भर ॥४२५॥

Samveda - Mantra Number : 425
(Kauthum) पूर्वार्चिकः: » Prapathak » 5; Ardh Prapathak » 1; Dashati » 4;
(Rananiya) पूर्वार्चिकः: » Adhyay » 4; Khand » 8;

SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

हिन्दी
SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand) - हिन्दी
Meaning
(यः) जो परमेश्वर (वसुः) सबमें बसा हुआ है (तम्) उसे मैं उपासक (अग्निम्) “अग्नि” (मन्ये) मानता हूँ। (यम्) जिस परमेश्वर में कि अपने अपने काल में (धेनवः) दुघार गौएँ (अस्तं यन्ति) अस्त अर्थात् लीन हो जातीं; (आशवः) शीघ्रगामी (अर्वन्तः) घोड़े (अस्तं यन्ति) अस्त अर्थात लीन हो जाते, (वाजिनः) शक्तिशाली (नित्यासः) नित्य समझे गए पदार्थ भी (अस्तं यन्ति) प्रस्त हो जाते हैं । हे परमेश्वर ! आप (स्तोतृभ्यः) स्तोताओं के प्रति (इषम्) अभीष्ट आघ्यात्मिक अन्न (आ भर) भरपूर मात्रा में प्रदान कीजिये ।
Footnote
[ सामवेद के आग्नेय-काण्ड में “अग्नि” पद द्वारा परमात्मा के “अग्रणी-स्वरूप” का वर्णन हुआ है और ऐन्द्रकाण्ड में इन्द्र पद द्वारा उसके परमेश्वर्यवान् रूप का वर्णन हैं । इस मंत्र द्वारा यह दर्शाया है कि “अग्नि और इन्द्र” एक ही परमात्मा के दो नाम हैं । अस्तं यन्ति = समाप्त हो जाते, विनष्ट हो जाते ]