SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

Samveda Mantra 326

1871 Mantra
Devata- इन्द्रः Rishi- द्युतानो मारुतः Chhand- त्रिष्टुप् Swara- धैवतः Kaand Name- ऐन्द्रं काण्डम् Gaan- प्रकृति गान Gaan Parva- ऐन्द्रं पर्व
Mantra with Swara
त्व꣢ꣳ ह꣣ त्य꣢त्स꣣प्त꣢भ्यो꣣ जा꣡य꣢मानोऽश꣣त्रु꣡भ्यो꣢ अभवः꣣ श꣡त्रु꣢रिन्द्र । गू꣣ढे꣡ द्यावा꣢꣯पृथि꣣वी꣡ अन्व꣢꣯विन्दो विभु꣣म꣢द्भ्यो꣣ भु꣡व꣢नेभ्यो꣣ र꣡णं꣢ धाः ॥३२६॥

त्व꣢म् । ह꣣ । त्य꣢त् । स꣣प्त꣡भ्यः꣢ । जा꣡य꣢꣯मानः । अशत्रु꣡भ्यः꣢ । अ꣣ । शत्रु꣡भ्यः꣢ । अ꣣भवः । श꣡त्रुः꣢꣯ । इ꣣न्द्र । गूढे꣡इति꣢ । द्या꣡वा꣢꣯ । पृ꣣थिवी꣡इति꣢ । अ꣡नु꣢꣯ । अविन्दः । विभुम꣡द्भ्यः꣢ । वि꣣ । भुम꣡द्भ्यः꣢ । भु꣡व꣢꣯नेभ्यः । र꣡ण꣢꣯म् । धाः꣣ ॥३२६॥

Mantra without Swara
त्वꣳ ह त्यत्सप्तभ्यो जायमानोऽशत्रुभ्यो अभवः शत्रुरिन्द्र । गूढे द्यावापृथिवी अन्वविन्दो विभुमद्भ्यो भुवनेभ्यो रणं धाः ॥

त्वम् । ह । त्यत् । सप्तभ्यः । जायमानः । अशत्रुभ्यः । अ । शत्रुभ्यः । अभवः । शत्रुः । इन्द्र । गूढेइति । द्यावा । पृथिवीइति । अनु । अविन्दः । विभुमद्भ्यः । वि । भुमद्भ्यः । भुवनेभ्यः । रणम् । धाः ॥३२६॥

Samveda - Mantra Number : 326
(Kauthum) पूर्वार्चिकः: » Prapathak » 4; Ardh Prapathak » 1; Dashati » 4;
(Rananiya) पूर्वार्चिकः: » Adhyay » 3; Khand » 10;

SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

हिन्दी
SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand) - हिन्दी
Meaning
(इन्द्र) हे परमेश्वर ! (त्यत् ह) यह प्रसिद्ध है कि (त्वम्) आप जब (जायमानः) उपासक के हृदय में प्रकट होते हैं, तब आप (सप्तभ्यः अशत्रुभ्यः) सात पाप जो कि कभी आपके शत्रु नहीं हुए [ अपितु जो उपासक के शत्रु होते हैं] उनके भी आप (शत्रुः अभवः ] शत्रु हो जाते हैं । हे परमेश्वर ! (गूढे) प्रकृति के गर्भ में छिपे (द्यावापृथिवी) द्युलोक और पृथिवीलोक को भी आपने ही (अन्वविन्दः) प्रकट किया है, और (विभुमद्भ्यः) आाप विभु की अधीनता में रहने वाले (भुवनेभ्यः) लोकलोकान्तरों में भी आपने ही (रणम्) रमणीयता (धाः) स्थापित की है ।
Footnote
[ सप्तभ्यः = सात पाप हैं (१) स्तेय, (२) तल्पारोहण, (३) ब्रह्महत्या, (४) भ्रूणहत्या, (५) सुरापान, (६) दुष्कृत-कर्मों का पुनः पुनः करना. (७) पाप करने पर उसे छिपाने के लिए प्रनृत-भाषण । “सप्तमर्यादाः कवयः ततक्षुः” (ऋ १०। ५। ६) पर निरुक्त भाष्य (६। ५। २७) ये सात पाप ईश्वर के कभी शत्रु नहीं बनते, परमेश्वर इनसे प्रलिप्त है । उपासक ही इनसे लिप्त था ! ]