SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

Samveda Mantra 240

1871 Mantra
Devata- इन्द्रः Rishi- भर्गः प्रागाथः Chhand- बृहती Swara- मध्यमः Kaand Name- ऐन्द्रं काण्डम् Gaan- प्रकृति गान Gaan Parva- ऐन्द्रं पर्व
Mantra with Swara
त्व꣢꣫ꣳ ह्येहि꣣ चे꣡र꣢वे वि꣣दा꣢꣫ भगं꣣ व꣡सु꣢त्तये । उ꣡द्वा꣢वृषस्व मघव꣣न्ग꣡वि꣢ष्टय꣣ उ꣢दि꣣न्द्रा꣡श्व꣢मिष्टये ॥२४०॥

त्व꣢म् । हि । आ । इ꣣हि । चे꣡र꣢꣯वे । वि꣣दाः꣢ । भ꣡ग꣢꣯म् । व꣡सु꣢꣯त्तये । उत् । वा꣣वृषस्व । मघवन् । ग꣡वि꣢꣯ष्टये । गो । इ꣣ष्टये । उ꣢त् । इ꣣न्द्र । अ꣡श्व꣢꣯मिष्टये । अ꣡श्व꣢꣯म् । इ꣣ष्टये ॥२४०॥

Mantra without Swara
त्वꣳ ह्येहि चेरवे विदा भगं वसुत्तये । उद्वावृषस्व मघवन्गविष्टय उदिन्द्राश्वमिष्टये ॥

त्वम् । हि । आ । इहि । चेरवे । विदाः । भगम् । वसुत्तये । उत् । वावृषस्व । मघवन् । गविष्टये । गो । इष्टये । उत् । इन्द्र । अश्वमिष्टये । अश्वम् । इष्टये ॥२४०॥

Samveda - Mantra Number : 240
(Kauthum) पूर्वार्चिकः: » Prapathak » 3; Ardh Prapathak » 1; Dashati » 5;
(Rananiya) पूर्वार्चिकः: » Adhyay » 3; Khand » 1;

SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

हिन्दी
SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand) - हिन्दी
Meaning
(इन्द्र) हे परमेश्वर ! (त्वम्) आप (हि) अवश्य (एहि) आईए, मेरे हृदय और जीवन में (रवे) विचरने के लिए। आप हमें (विदाभगम्) भग (विदाः) प्रदान कीजिए अर्थात् ऐश्वर्य, धर्म, यश, श्री, ज्ञान और वैराग्य प्रदान कीजिए ताकि हम (वसुत्तये) इन सम्पत्तियों का प्रतिदान कर सकें । (मघवन्) हे ऐश्वर्य वाले इन्द्र ! परमेश्वर ! भगों की हम पर (उद् उ आवृषस्व) खूब वर्षा कीजिए, ताकि हम (गविष्टये) समग्र - पृथिवी में इनका दान - यज्ञ कर सकें, (उत्) और (अश्वम्) हमें शक्तिशाली मन दीजिए, (इष्टये) ताकि हम उपर्युक्त दान-यज्ञ कर सकें ।
Footnote
[ अश्व = मन, चूंकि यह सर्वविषय व्यापी है, अशूङ् व्याप्तौ । “श्वेताश्वतर” नामक उपनिषद् के नाम में “अश्व” का अर्थ है “मन” । अर्थात् वह उपनिषद् जिसमें “अधिक सात्त्विक मन” का वर्णन हुआ है । ]