SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

Samveda Mantra 1856

1871 Mantra
Devata- इन्द्रः Rishi- अप्रतिरथ ऐन्द्रः Chhand- त्रिष्टुप् Swara- धैवतः
Mantra with Swara
इ꣡न्द्र꣢ आसां ने꣣ता꣢꣫ बृह꣣स्प꣢ति꣣र्द꣡क्षि꣢णा य꣣ज्ञः꣢ पु꣣र꣡ ए꣢तु꣣ सो꣡मः꣢ । दे꣣वसेना꣡ना꣢मभिभञ्जती꣣नां꣡ जय꣢꣯न्तीनां म꣣रु꣡तो꣢ य꣣न्त्व꣡ग्र꣢म् ॥१८५६॥

इ꣡न्द्रः꣢꣯ । आ꣣साम् । नेता꣢ । बृ꣡हः꣢꣯ । प꣡तिः꣢꣯ । द꣡क्षि꣢꣯णा । य꣣ज्ञः꣢ । पु꣣रः꣢ । ए꣣तु । सो꣡मः꣢꣯ । दे꣣वसेना꣡ना꣢म् । दे꣣व । सेना꣡ना꣢म् । अ꣣भिभञ्जतीना꣢म् । अ꣣भि । भञ्जतीना꣢म् । ज꣡य꣢꣯न्तीनाम् । म꣣रु꣡तः꣢ । य꣣न्तु । अ꣡ग्र꣢꣯म् ॥१८५६॥

Mantra without Swara
इन्द्र आसां नेता बृहस्पतिर्दक्षिणा यज्ञः पुर एतु सोमः । देवसेनानामभिभञ्जतीनां जयन्तीनां मरुतो यन्त्वग्रम् ॥

इन्द्रः । आसाम् । नेता । बृहः । पतिः । दक्षिणा । यज्ञः । पुरः । एतु । सोमः । देवसेनानाम् । देव । सेनानाम् । अभिभञ्जतीनाम् । अभि । भञ्जतीनाम् । जयन्तीनाम् । मरुतः । यन्तु । अग्रम् ॥१८५६॥

Samveda - Mantra Number : 1856
(Kauthum) उत्तरार्चिकः: » Prapathak » 9; Ardh Prapathak » 3;
(Rananiya) उत्तरार्चिकः: » Adhyay » 21; Khand » 1;

SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

हिन्दी
SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand) - हिन्दी
Meaning
(इन्द्रः) परमेश्वर (आसाम्) इन देवसेनाओं का (नेता) नेता है, (बृहस्पतिः) वेदवाणी का पति अर्थात् वैदिक-शिक्षा का गुरु (दक्षिणा) देव सेनाओं को प्रगति देने वाला तथा इनकी वृद्धि करने वाला है, (यज्ञः) देव पूजा, सत्संग, तथा दान, अर्थात् आत्मसमर्पण, और (सोमः) भक्तिरस (पुरः एतु) सदा दृष्टि के सामने होने चाहियें, (अभि भञ्जतीनाम्) पाप सेनाओं के व्यूहों को तोड़ती हुई, तथा (जयन्तीनाम्) इन पर विजय पाती हुई, (देव सेनानाम्) दैवीसेनाओं के (अग्रम्) आगे (मरुतः) प्राण-वायुएँ अर्थात् प्राणायाम (यन्तु) चलें ।
Footnote
[ देवसेना = ब्रह्मचर्य आदि (मन्त्र संख्या १८५५) । अभ्यास-मार्ग में सफलता के साधन है, — (१) प्राणायाम, (२) श्रद्धा-भक्ति, (३) यज्ञभावनाएँ (४) सद्गुरु सेवा, (५) परमेश्वरीय कृपा ]