SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

Samveda Mantra 1823

1871 Mantra
Devata- अग्निः Rishi- सौभरि: काण्व: Chhand- काकुभः प्रगाथः (विषमा ककुप्, समा सतोबृहती) Swara- पञ्चमः
Mantra with Swara
त꣡व꣢ द्र꣣प्सो꣡ नील꣢꣯वान्वा꣣श꣢ ऋ꣣त्वि꣢य꣣ इ꣡न्धा꣢नः सिष्ण꣣वा꣡ द꣢दे । त्वं꣢ म꣣ही꣡ना꣢मु꣣ष꣡सा꣢मसि प्रि꣣यः꣢ क्ष꣣पो꣡ वस्तु꣢꣯षु राजसि ॥१८२३॥

त꣡व꣢꣯ । द्र꣣प्सः꣢ । नी꣡ल꣢꣯वान् । वा꣣शः꣢ । ऋ꣣त्वि꣡यः꣢ । इ꣡न्धा꣢꣯नः । सि꣣ष्णो । आ꣢ । द꣣दे । त्व꣢म् । म꣣ही꣡ना꣢म् । उ꣣ष꣡सा꣢म् । अ꣣सि । प्रियः꣢ । क्ष꣣पः꣢ । व꣡स्तु꣢꣯षु । रा꣣जसि ॥१८२३॥

Mantra without Swara
तव द्रप्सो नीलवान्वाश ऋत्विय इन्धानः सिष्णवा ददे । त्वं महीनामुषसामसि प्रियः क्षपो वस्तुषु राजसि ॥

तव । द्रप्सः । नीलवान् । वाशः । ऋत्वियः । इन्धानः । सिष्णो । आ । ददे । त्वम् । महीनाम् । उषसाम् । असि । प्रियः । क्षपः । वस्तुषु । राजसि ॥१८२३॥

Samveda - Mantra Number : 1823
(Kauthum) उत्तरार्चिकः: » Prapathak » 9; Ardh Prapathak » 2;
(Rananiya) उत्तरार्चिकः: » Adhyay » 20; Khand » 6;

SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

हिन्दी
SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand) - हिन्दी
Meaning
(सिष्णो) अपने आनन्दरस में स्नान कराने वाले हे सर्वाग्रणी ! (नीलवान्) नीले आकाश में रहने वाला, (ऋत्वियः) ऋतुओं का निर्माण करने वाला (इन्धानः) प्रकाश देने वाला, (वाशः) कान्तिमान (तव द्रप्सः) आपका सूर्य है, (आ ददे) उसे मैं जीवन में आदर्श रूप में ग्रहण करता हूं, आदित्य ब्रह्मचारी बन कर सूर्य की तरह कान्तिमान् होता हूं । हे सर्वाग्रणी ! (महीनाम् उषसाम्) विस्तृत-उषाओं सम्बन्धी (प्रियः) प्रियदर्शी सूर्य के सदृश (त्वम् प्रियः) आप प्रियरूप हैं, (क्षपः) रात्रि काल में (वस्तुषु) द्युलोक में बसने वाले तारागणों में (राजसि) आप ही प्रदीप्त हो रहे हैं ।
Footnote
[ द्रप्सः = असौ वा आदित्यो द्रप्सः (शत० ७। ४। १। २०)। द्रप्सः = द्रा अन्धकार का विद्रावण करने वाला, + प्सा (रोग कीटाणुओं का भक्षण करने वाला “प्सा भक्षणे”) ]