SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

Samveda Mantra 1609

1871 Mantra
Devata- इन्द्रः Rishi- वालखिल्यः (श्रुष्टिगुः काण्वः) Chhand- बार्हतः प्रगाथः (विषमा बृहती, समा सतोबृहती) Swara- मध्यमः
Mantra with Swara
य꣢स्या꣣यं꣢꣫ विश्व꣣ आ꣢र्यो꣣ दा꣡सः꣢ शेवधि꣣पा꣢ अ꣣रिः꣢ । ति꣣र꣡श्चि꣢द꣣र्ये꣢ रु꣣श꣢मे꣣ प꣡वी꣢रवि꣣ तु꣡भ्येत्सो अ꣢꣯ज्यते र꣣यिः꣢ ॥१६०९॥

य꣡स्य꣢꣯ । अ꣣य꣢म् । वि꣡श्वः꣢꣯ । आ꣡र्यः꣢꣯ । दा꣡सः꣢꣯ । शे꣣वधिपाः꣢ । शे꣣वधि । पाः꣢ । अ꣡रिः꣢꣯ । ति꣣रः꣢ । चि꣣त् । अर्ये꣢ । रु꣣श꣡मे꣢ । प꣡वी꣢꣯रवि । तु꣡भ्य꣢꣯ । इत् । सः । अ꣣ज्यते । रयिः꣢ ॥१६०९॥

Mantra without Swara
यस्यायं विश्व आर्यो दासः शेवधिपा अरिः । तिरश्चिदर्ये रुशमे पवीरवि तुभ्येत्सो अज्यते रयिः ॥

यस्य । अयम् । विश्वः । आर्यः । दासः । शेवधिपाः । शेवधि । पाः । अरिः । तिरः । चित् । अर्ये । रुशमे । पवीरवि । तुभ्य । इत् । सः । अज्यते । रयिः ॥१६०९॥

Samveda - Mantra Number : 1609
(Kauthum) उत्तरार्चिकः: » Prapathak » 7; Ardh Prapathak » 3;
(Rananiya) उत्तरार्चिकः: » Adhyay » 16; Khand » 4;

SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

हिन्दी
SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand) - हिन्दी
Meaning
यह (विश्वः आर्यः) सब आर्य, (यस्य) जिस के (दासः) दास हैं, भृत्यवत् आज्ञापालक हैं, वह प्रभु (शेवधिपाः) वेदनिधि का रक्षक है, (अरिः) और सर्वेश्वर है । (अर्ये) उसी सर्वेश्वर में, — जो कि (दशते) ज्ञान के प्रकाश से प्रकाशित है, और (पवीरवि) वेदवाणी का स्वामी है, — (रयिः) वेद की सम्पत्ति (तिरः) प्रलयकाल में छिपी रहती है । (सः) वह वेद की सम्पत्ति (तुभ्येत्) हे उपासक ! तेरे लिये ही (अज्यते) सृष्टिकाल में प्रकट की जाती है ।
Footnote
[ आर्यः = ईश्वरपुत्रः (निरु० ६। ५। २६) । अर्ये = अर्यः ईश्वरः (निरु० ५। २। ९ तथा १३। १। ४) । अरिः = ईश्वरः (निरु० ५। २। ७)। (पविः = वाक्) (निघं० १। ११) ]