SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

Samveda Mantra 1592

1871 Mantra
Devata- पवमानः सोमः Rishi- अनानतः पारुच्छेपिः Chhand- अत्यष्टिः Swara- गान्धारः
Mantra with Swara
त्व꣢ꣳ ह꣣ त्य꣡त्प꣢णी꣣नां꣡ वि꣢दो꣣ व꣢सु꣣ सं꣢ मा꣣तृ꣡भि꣢र्मर्जयसि꣣ स्व꣡ आ दम꣢꣯ ऋ꣣त꣡स्य꣢ धी꣣ति꣢भि꣣र्द꣡मे꣢ । प꣣राव꣢तो꣣ न꣢꣫ साम꣣ त꣢꣫द्यत्रा꣣ र꣡ण꣢न्ति धी꣣त꣡यः꣢ । त्रि꣣धा꣡तु꣢भि꣣र꣡रु꣢षीभि꣣र्व꣡यो꣢ दधे꣣ रो꣡च꣢मानो꣣ व꣡यो꣢ दधे ॥१५९२॥

त्व꣢म् । ह꣣ । त्य꣢त् । प꣣णीना꣢म् । वि꣣दः । व꣡सु꣢꣯ । सम् । मा꣣तृ꣡भिः꣢ । म꣣र्जयसि । स्वे꣢ । आ । द꣡मे꣢꣯ । ऋ꣣त꣡स्य꣢ । धी꣣ति꣡भिः꣢ । द꣡मे꣢꣯ । प꣣राव꣡तः꣢ । न । सा꣡म꣢꣯ । तत् । य꣡त्र꣢꣯ । र꣡ण꣢꣯न्ति । धी꣣त꣡यः꣢ । त्रि꣣धा꣡तु꣢भिः । त्रि꣣ । धा꣡तु꣢꣯भिः । अ꣡रु꣢꣯षीभिः । व꣡यः꣢꣯ । द꣣धे । रो꣡च꣢मानः । व꣡यः꣢꣯ । द꣣धे ॥१५९२॥

Mantra without Swara
त्वꣳ ह त्यत्पणीनां विदो वसु सं मातृभिर्मर्जयसि स्व आ दम ऋतस्य धीतिभिर्दमे । परावतो न साम तद्यत्रा रणन्ति धीतयः । त्रिधातुभिररुषीभिर्वयो दधे रोचमानो वयो दधे ॥

त्वम् । ह । त्यत् । पणीनाम् । विदः । वसु । सम् । मातृभिः । मर्जयसि । स्वे । आ । दमे । ऋतस्य । धीतिभिः । दमे । परावतः । न । साम । तत् । यत्र । रणन्ति । धीतयः । त्रिधातुभिः । त्रि । धातुभिः । अरुषीभिः । वयः । दधे । रोचमानः । वयः । दधे ॥१५९२॥

Samveda - Mantra Number : 1592
(Kauthum) उत्तरार्चिकः: » Prapathak » 7; Ardh Prapathak » 3;
(Rananiya) उत्तरार्चिकः: » Adhyay » 16; Khand » 2;

SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

हिन्दी
SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand) - हिन्दी
Meaning
हे उपासक ! (ह) निश्चय से (त्वम्) तू (पणीनाम्) स्तोताओं के (त्यत्) उस (वसु) मोक्षघन को या परमेश्वर को (विदः) पा लेता है, जब कि (स्वे) अपने (दमे) शमदम सम्पन्न शरीर-गृह में रहता हुआ तू (मातृभिः) तेरा निर्माण करने वाली मातृरूप वैदिक ऋचाओं द्वारा, अपना (सं मर्जयसि) सम्यक् मार्जन कर लेता है, अर्थात् (दमे) शामदम सम्पन्न शरीर गृह में रहता हुआ (ऋतस्य धीतिभिः) सत्यानुष्ठानों द्वारा तू अपना (आ मर्जयसि) पूर्णरूप में मार्जन अर्थात् शोधन कर लेता है । (परावतः) पराविद्या से सम्पन्न ब्रह्मवेत्ता को (न) जैसे (साम) शान्ति होती है (तद्) वैसी शान्ति तुझे भी प्राप्त हो जाती है जब कि (यत्र) जिस तुझ में (धीतयः) सत्यकर्म अर्थात् सत्यानुष्ठान (आ रणन्ति) पूर्णतया रम रहे होते हैं । तब तू (अरुषीभिः) चमकती हुई अर्थात् रोष आदि दुर्गुणों से रहित (त्रिधातुभिः) तीन धातुओं, अर्थात् सत्त्व रजस्-तमस् द्वारा (रोचमानः) चमकता हुआ, या सब को रुचिकर होता हुआ, (वयः दधे) उत्कृष्ट जीवन धारण कर लेता है, (वयः दधे) वास्तव में उत्कृष्ट धारण कर लेता है ।
Footnote
[ मातृभिः; माता = वेदमाता । यथाः—“स्तुता मया वरदा वेदमाता” (अथर्व० १९। ७१। १) । धीतिभिः = कर्मभिः (निरु० ११। २। १६) ]