SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

Samveda Mantra 1494

1871 Mantra
Devata- पवमानः सोमः Rishi- त्र्यरुणस्त्रैवृष्णः, त्रसदस्युः पौरुकुत्सः Chhand- ऊर्ध्वा बृहती Swara- मध्यमः
Mantra with Swara
प्र꣣त्नं꣢ पी꣣यू꣡षं꣢ पू꣣र्व्यं꣢꣫ यदु꣣꣬क्थ्यं꣢꣯ म꣣हो꣢ गा꣣हा꣢द्दि꣣व꣡ आ निर꣢꣯धुक्षत । इ꣡न्द्र꣢म꣣भि꣡ जाय꣢꣯मान꣣ꣳ स꣡म꣢स्वरन् ॥१४९४॥

प्र꣣त्न꣢म् । पी꣣यू꣡ष꣢म् । पू꣣र्व्य꣢म् । यत् । उ꣣क्थ्य꣢म् । म꣣हः꣢ । गा꣣हा꣢त् । दि꣣वः꣢ । आ । निः । अ꣣धुक्षत । इ꣡न्द्र꣢꣯म् । अ꣣भि꣢ । जा꣡य꣢꣯मानम् । सम् । अ꣣स्वरन् ॥१४९४॥

Mantra without Swara
प्रत्नं पीयूषं पूर्व्यं यदुक्थ्यं महो गाहाद्दिव आ निरधुक्षत । इन्द्रमभि जायमानꣳ समस्वरन् ॥

प्रत्नम् । पीयूषम् । पूर्व्यम् । यत् । उक्थ्यम् । महः । गाहात् । दिवः । आ । निः । अधुक्षत । इन्द्रम् । अभि । जायमानम् । सम् । अस्वरन् ॥१४९४॥

Samveda - Mantra Number : 1494
(Kauthum) उत्तरार्चिकः: » Prapathak » 7; Ardh Prapathak » 1;
(Rananiya) उत्तरार्चिकः: » Adhyay » 14; Khand » 1;

SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

हिन्दी
SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand) - हिन्दी
Meaning
(प्रत्नम्) पुरातन, (पीयूषम्) अमर आनन्दरसरूप, (पूर्व्यम्) अनादि काल के ऋषिमुनियों द्वारा ध्यात, (उक्थ्यम्) वैदिक सूक्तों द्वारा प्रशंसित, (यत्) जो परमेश्वर तत्त्व है उसे,—उपासक लोग, (दिवः) मस्तिष्क की (महः गाहात्) महती गहराई से (आ) प्रत्यक्षतया (निरधुक्षत) दोहन करते हैं, और (अभि) प्रत्यक्ष हुए (इन्द्रम्) परमेश्वर की (समस्वरन्) स्वर-पूर्वक स्तुतियां गाते हैं ।
Footnote
[ दिवः = “दिवं यश्चक्रे मूर्धानम्” (अथर्व० १०। ७। ३२) ; “शीर्ष्णो द्यौः समवर्तत” (यजु० ३१। १३) । दिवः = मस्तिष्क से । गाहात् = सहस्रारचक्र मस्तिष्क की गहराई में छिपा पड़ा है ]