SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

Samveda Mantra 1373

1871 Mantra
Devata- अग्निः Rishi- वसिष्ठो मैत्रावरुणिः Chhand- विराडनुष्टुप् Swara- गान्धारः
Mantra with Swara
अ꣣ग्निं꣢꣫ नरो꣣ दी꣡धि꣢तिभिर꣣र꣢ण्यो꣣र्ह꣡स्त꣢च्युतं जनयत प्रश꣣स्त꣢म् । दू꣣रेदृ꣡शं꣢ गृ꣣ह꣡प꣢तिमथ꣣व्यु꣢म् ॥१३७३॥

अ꣣ग्नि꣢म् । न꣡रः꣢꣯ । दी꣡धि꣢꣯तिभिः । अ꣣र꣡ण्योः꣢ । ह꣡स्त꣢꣯च्युतम् । ह꣡स्त꣢꣯ । च्यु꣣तम् । जनयत । प्रशस्त꣢म् । प्र꣣ । शस्त꣢म् । दू꣣रेदृ꣡श꣢म् । दू꣣रे । दृ꣡श꣢꣯म् । गृ꣣ह꣡प꣢तिम् । गृ꣣ह꣢ । प꣣तिम् । अथव्यु꣢म् । अ꣣ । थव्यु꣢म् ॥१३७३॥

Mantra without Swara
अग्निं नरो दीधितिभिररण्योर्हस्तच्युतं जनयत प्रशस्तम् । दूरेदृशं गृहपतिमथव्युम् ॥

अग्निम् । नरः । दीधितिभिः । अरण्योः । हस्तच्युतम् । हस्त । च्युतम् । जनयत । प्रशस्तम् । प्र । शस्तम् । दूरेदृशम् । दूरे । दृशम् । गृहपतिम् । गृह । पतिम् । अथव्युम् । अ । थव्युम् ॥१३७३॥

Samveda - Mantra Number : 1373
(Kauthum) उत्तरार्चिकः: » Prapathak » 6; Ardh Prapathak » 1;
(Rananiya) उत्तरार्चिकः: » Adhyay » 11; Khand » 3;

SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

हिन्दी
SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand) - हिन्दी
Meaning
(नरः) हे उपासक नर-नारियो ! तुम, (हस्तच्युतम्) हाथ पैर आदि अवयवों से रहित “अपाणिपाद” और “अकाय”, (प्रशस्तम्) वेदादि द्वारा प्रशंसित, (दूरे दृशम्) दूर द्रष्टा, (गृहपतिम्) संसार गृह के स्वामी, (अथव्युम्) सर्वगत (अग्निम्) अग्नि नामक परमात्मा को, — (अरण्योः) स्वदेहरूपी अधरारणि और प्रणवरूपी उत्तरारणि से, (दीधितिभिः) श्रवण मनन निदिध्यासन द्वारा (जनयत) प्रकट करो, साक्षात् करो ।
Footnote
[ अरण्योः = “स्वदेहमरणिं कृत्वा प्रणवं चोत्तरारणिम् । ध्यान निर्मथनाभ्याद् देवं पश्येन्निगूढ़वत्” (मन्त्र संख्या ९) । अग्नि जैसे काष्ठों में निलीन रहती है, और उसे प्रयत्नों द्वारा प्रकट किया जाता है, वैसे ही परमात्माग्नि संसार में, और हृदयों में, निलीन है, उसे ध्यान रूपी साधनों द्वारा प्रकट किया जाता है ]