SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

Samveda Mantra 1317

1871 Mantra
Devata- पवमानः सोमः Rishi- वसुर्भारद्वाजः Chhand- जगती Swara- निषादः
Mantra with Swara
प꣣र्ज꣡न्यः꣢ पि꣣ता꣡ म꣢हि꣣ष꣡स्य꣢ प꣣र्णि꣢नो꣣ ना꣡भा꣢ पृथि꣣व्या꣢ गि꣣रि꣢षु꣣ क्ष꣡यं꣢ दधे । स्व꣡सा꣢र꣣ आ꣡पो꣢ अ꣣भि꣢꣫ गा उ꣣दा꣡स꣢र꣣न्त्सं꣡ ग्राव꣢꣯भिर्वसते वी꣣ते꣡ अ꣢ध्व꣣रे꣢ ॥१३१७॥

प꣣र्ज꣡न्यः꣢ । पि꣣ता꣢ । म꣣हिष꣡स्य꣢ । प꣣र्णि꣡नः꣢ । ना꣡भा꣢꣯ । पृ꣣थिव्याः꣢ । गि꣣रि꣡षु꣢ । क्ष꣡य꣢꣯म् । द꣣धे । स्व꣡सा꣢꣯रः । आ꣡पः꣢꣯ । अ꣣भि꣢ । गाः । उ꣣दा꣡स꣢रन् । उ꣡त् । आ꣡स꣢꣯रन् । सम् । ग्रा꣡व꣢꣯भिः । व꣣सते । वीते꣢ । अ꣣ध्वरे꣢ ॥१३१७॥

Mantra without Swara
पर्जन्यः पिता महिषस्य पर्णिनो नाभा पृथिव्या गिरिषु क्षयं दधे । स्वसार आपो अभि गा उदासरन्त्सं ग्रावभिर्वसते वीते अध्वरे ॥

पर्जन्यः । पिता । महिषस्य । पर्णिनः । नाभा । पृथिव्याः । गिरिषु । क्षयम् । दधे । स्वसारः । आपः । अभि । गाः । उदासरन् । उत् । आसरन् । सम् । ग्रावभिः । वसते । वीते । अध्वरे ॥१३१७॥

Samveda - Mantra Number : 1317
(Kauthum) उत्तरार्चिकः: » Prapathak » 5; Ardh Prapathak » 2;
(Rananiya) उत्तरार्चिकः: » Adhyay » 10; Khand » 9;

SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

हिन्दी
SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand) - हिन्दी
Meaning
जैसे (पर्णिनः) पत्तों वाले (महिषस्य) महावन को (पर्जन्यः) पालने और जन्म देने वाला मेघ, (पृथिव्या नाभा) पृथिवी के मध्य भाग में तथा (गिरिषु) पर्वतों में निवास करता है, वैसे प्रजा की पालना और उसे द्विजन्मा बनाने वाला उपासक, सदुपदेशों की वर्षा करने के लिये, पर्वतों तथा पृथिवी में निवास करता है, विचरता है । जैसे (आपः) जल (स्वसारः) स्वयं बहते रहते हैं, वैसे उपासक भी (गाः अभि) पृथिवी-निवासियों के प्रति (उदासरन्) उन की उन्नति की भावनाओं से स्वेच्छापूर्वक विचरते रहते है, और (अध्वरे) हिंसारहित उपासना-यज्ञ के (वीते) प्रारम्भ होने हर (ग्रावभिः) उपासना यज्ञ के गुरुओं के सत्संग में (सं वसते) वास किया करते हैं ।
Footnote
[ गाः = गो पृथिवी (निघं० १। १) । ग्रावभिः = ग्रावाणः विद्वांसः (शत० ३। ९। ३। ४) । वीते = वि (विशेषतया) + इते (प्राप्ते) ]