SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

Samveda Mantra 1154

1871 Mantra
Devata- पवमानः सोमः Rishi- सिकता निवावरी Chhand- जगती Swara- निषादः
Mantra with Swara
आ꣡ नः꣢ सोम सं꣣य꣡तं꣢ पि꣣प्यु꣢षी꣣मि꣢ष꣣मि꣢न्दो꣣ प꣡व꣢स्व꣣ प꣡व꣢मान ऊ꣣र्मि꣡णा꣢ । या꣢ नो꣣ दो꣡ह꣢ते꣣ त्रि꣢꣫रह꣣न्न꣡स꣢श्चुषी क्षु꣣म꣡द्वाज꣢꣯व꣣न्म꣡धु꣢मत्सु꣣वी꣡र्य꣢म् ॥११५४॥

आ꣢ । नः꣣ । सोम । सं꣡यत꣢म् । स꣣म् । य꣡त꣢꣯म् । पि꣣प्यु꣡षी꣢म् । इ꣡ष꣢꣯म् । इ꣡न्दो꣢꣯ । प꣡व꣢꣯स्व । प꣡व꣢꣯मानः । ऊ꣣र्मि꣡णा꣢ । या । नः꣣ । दो꣡ह꣢꣯ते । त्रिः । अ꣡ह꣢꣯न् । अ । ह꣣न् । अ꣡स꣢꣯श्चुषी । अ । स꣣श्चुषी । क्षुम꣢त् । वा꣡ज꣢꣯वत् । म꣡धु꣢꣯मत् । सु꣣वी꣡र्य꣢म् । सु꣣ । वी꣡र्य꣢꣯म् ॥११५४॥

Mantra without Swara
आ नः सोम संयतं पिप्युषीमिषमिन्दो पवस्व पवमान ऊर्मिणा । या नो दोहते त्रिरहन्नसश्चुषी क्षुमद्वाजवन्मधुमत्सुवीर्यम् ॥

आ । नः । सोम । संयतम् । सम् । यतम् । पिप्युषीम् । इषम् । इन्दो । पवस्व । पवमानः । ऊर्मिणा । या । नः । दोहते । त्रिः । अहन् । अ । हन् । असश्चुषी । अ । सश्चुषी । क्षुमत् । वाजवत् । मधुमत् । सुवीर्यम् । सु । वीर्यम् ॥११५४॥

Samveda - Mantra Number : 1154
(Kauthum) उत्तरार्चिकः: » Prapathak » 4; Ardh Prapathak » 2;
(Rananiya) उत्तरार्चिकः: » Adhyay » 8; Khand » 4;

SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

हिन्दी
SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand) - हिन्दी
Meaning
(सोम) हे सर्वप्रेरक-तथा-सर्वोत्पादक, (इन्दो) हे चन्द्रसम शीतल, (पवमान) हे पवित्र करने वाले परमेश्वर ! (नः) हमारी (पिप्युषीम्) बढ़ी हुई (इषम्) सांसारिक अभिलाषाओं को आप अपनी (ऊर्मिणा) आनन्दरस-लहरों द्वारा, (संयतम्) नियन्त्रित कीजिये, और उन्हें (आ पवस्व) पूर्णतया पवित्र कीजिये । (या) जो संयत और पवित्र हुई हमारी अभिलाषाएँ, (असश्चुषी) माया-ममता और छल-कपट से रहित होकर और आप की प्राप्ति के उद्देश्य से स्थिर होकर, (अहन् त्रिः) दिन-रात में तीन बार, आप के (क्षुमत्) अन्नमय, (वाजवत्) शक्तिमय, (मधुमत्) मधुर तथा (सुवीर्यम्) सुवीरता प्रदायी स्वरूप का, (नः) हमें (दोहते) दोहन करा देती हैं ।
Footnote
[ असश्चुषी = अ = सश्चतिः (गतिकर्मा, निधं० २। १४) । सश्चत् = Trick, illusion (आपटे) । क्षुमत् = क्षु = अन्नम् (निधं० २। ७) । परमेश्वर का स्वरूपदर्शन, उपासकों के लिये, आध्यात्मिक अन्न है, जो कि उन की आध्यात्मिक भूख को शान्त करता है । त्रिः = प्रातः काल, सायंकाल, और अभ्यासियों के लिये रात्रि के १२ बजे के पश्चात् का काल (निरुक्त, अश्विनौ पद पर । ]