SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

Samveda Mantra 1106

1871 Mantra
Devata- पवमानः सोमः Rishi- कुत्स आङ्गिरसः Chhand- त्रिष्टुप् Swara- धैवतः
Mantra with Swara
म꣢ही꣣मे꣡ अ꣢स्य꣣ वृ꣢ष꣣ ना꣡म꣢ शू꣣षे꣡ माꣳश्च꣢꣯त्वे वा꣣ पृ꣡श꣢ने वा꣣ व꣡ध꣢त्रे । अ꣡स्वा꣢पयन्नि꣣गु꣡तः꣢ स्ने꣣ह꣢य꣣च्चा꣢पा꣣मि꣢त्रा꣣ꣳ अ꣢पा꣣चि꣡तो꣢ अचे꣣तः꣢ ॥११०६॥

म꣡ही꣢꣯ । इ꣣मे꣡इति꣢ । अ꣣स्य । वृ꣡ष꣢꣯ । ना꣡म꣢꣯ । शू꣣षे꣡इति꣢ । मा꣡ꣳश्च꣢꣯त्वे । वा꣣ । पृ꣡श꣢꣯ने । वा꣣ । व꣡ध꣢꣯त्रे꣣इ꣡ति꣢ । अ꣡स्वा꣢꣯पयत् । नि꣣गु꣡तः꣢ । नि꣣ । गु꣡तः꣢꣯ । स्ने꣣ह꣡य꣢त् । च꣣ । अ꣡प꣢꣯ । अ꣣मि꣡त्रा꣢न् । अ꣣ । मि꣡त्रा꣢꣯न् । अ꣡प꣢꣯ । अ꣣चि꣡तः꣢ । अ꣣ । चि꣡तः꣢꣯ । अ꣣च । इतः꣢ ॥११०६॥

Mantra without Swara
महीमे अस्य वृष नाम शूषे माꣳश्चत्वे वा पृशने वा वधत्रे । अस्वापयन्निगुतः स्नेहयच्चापामित्राꣳ अपाचितो अचेतः ॥

मही । इमेइति । अस्य । वृष । नाम । शूषेइति । माꣳश्चत्वे । वा । पृशने । वा । वधत्रेइति । अस्वापयत् । निगुतः । नि । गुतः । स्नेहयत् । च । अप । अमित्रान् । अ । मित्रान् । अप । अचितः । अ । चितः । अच । इतः ॥११०६॥

Samveda - Mantra Number : 1106
(Kauthum) उत्तरार्चिकः: » Prapathak » 4; Ardh Prapathak » 1;
(Rananiya) उत्तरार्चिकः: » Adhyay » 7; Khand » 6;

SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

हिन्दी
SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand) - हिन्दी
Meaning
(अस्य) इस परमेश्वर की (इमे) ये दो (मही) बड़ी शक्तियां हैं जोकि (शूषे) सुखदायी हैं, (वृष नाम) अर्थात् आनन्दरस की वर्षा करना और उपासक को नम्र बनाना । ये दो शक्तियां, — (पृशने) जिस में परमेश्वरीय सम्पर्क हो चुका है ऐसे (मांश्चत्वे) मांस के बने चार खानों वाले हृदय में रहने वाले जीवात्मा का, (वधत्रे) जन्म-मृत्यु रूपी कष्ट परम्परा से त्राण करती हैं । (निगुतः) निगम प्रोक्त (अमित्रान्) कामादि शत्रुओं को तो परमेश्वर (अस्वापयत्) सुला देता हैं, और निगम-प्रोक्त दया, दान, त्याग, उपासना, परोपकार आदि मित्र सद्भावनाओं को (स्नेहयत्) स्नेहपूर्वक जागरित करता है । परमेश्वर (अमित्रान्) अमित्र-भावनाओं को (अप) दूर करता है, और (अचितः) अज्ञान से उत्पन्न अन्य दुर्भावनाओं को भी (अप) दूर करता है, तथा इनकी विरोधी सद्भावनाओं को (प्रचेतः) सचेत कर देता है ।
Footnote
[ शूषम् = सुखनाम (निघं० ३। ६) ]