SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

Samveda Mantra 1021

1871 Mantra
Devata- पवमानः सोमः Rishi- मन्युर्वासिष्ठः Chhand- त्रिष्टुप् Swara- धैवतः
Mantra with Swara
अ꣣भि꣢ व्र꣣ता꣡नि꣢ पवते पुना꣣नो꣢ दे꣣वो꣢ दे꣣वा꣢꣫न्त्स्वेन꣣ र꣡से꣢न पृ꣣ञ्च꣢न् । इ꣢न्दु꣣र्ध꣡र्मा꣢ण्यृतु꣣था꣡ वसा꣢꣯नो꣣ द꣢श꣣ क्षि꣡पो꣢ अव्यत꣣ सा꣢नौ꣣ अ꣡व्ये꣢ ॥१०२१॥

अ꣣भि꣢ । व्र꣣ता꣡नि꣢ । प꣣वते । पुनानः꣢ । दे꣣वः꣢ । दे꣣वा꣢न् । स्वे꣡न꣢꣯ । र꣡से꣢꣯न । पृ꣣ञ्च꣢न् । इ꣡न्दुः꣢꣯ । ध꣡र्मा꣢꣯णि । ऋ꣣तुथा꣢ । व꣡सा꣢꣯नः । द꣡श꣢꣯ । क्षि꣡पः꣢꣯ । अ꣡व्यत । सा꣡नौ꣢꣯ । अ꣡व्ये꣢꣯ ॥१०२१॥

Mantra without Swara
अभि व्रतानि पवते पुनानो देवो देवान्त्स्वेन रसेन पृञ्चन् । इन्दुर्धर्माण्यृतुथा वसानो दश क्षिपो अव्यत सानौ अव्ये ॥

अभि । व्रतानि । पवते । पुनानः । देवः । देवान् । स्वेन । रसेन । पृञ्चन् । इन्दुः । धर्माणि । ऋतुथा । वसानः । दश । क्षिपः । अव्यत । सानौ । अव्ये ॥१०२१॥

Samveda - Mantra Number : 1021
(Kauthum) उत्तरार्चिकः: » Prapathak » 3; Ardh Prapathak » 2;
(Rananiya) उत्तरार्चिकः: » Adhyay » 6; Khand » 6;

SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

हिन्दी
SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand) - हिन्दी
Meaning
(पुनानः) पवित्र करता हुआ (देवः) देवाधिदेव परमेश्वर, (स्वेन) अपने (रसेन) आनन्दरस द्वारा (देवान्) दिव्य उपासकों को (पृञ्चन्) सम्पृक्त करता हुआ, (व्रतानि) इन के व्रतों को (अभि पवते) पवित्र करता रहता है । तब (इन्दुः) ज्ञानप्रकाश से प्रकाशित जीवात्मा, (ऋतुथा) समय-समय के अनुसार (धर्माणि) धर्मो की (वसानः) ओढ़नी ओढ़े हुए, (अव्ये) रक्षक प्रभु द्वारा रक्षणीय जगत् में (सानः) सदुपदेश देता हुआ, (दशः क्षिपः) १० विक्षेपों को, चित्त को विक्षिप्त कर देने वाली चित्तवृत्तियों को, (अव्यत) हिंसित करता रहता है, हटाता रहता है ।
Footnote
[ सानः = षणु दाने । क्षिपः = ५ यमों और ५ नियमों की विरोधी भावनाएँ । यथाः—हिंसा, असत्य, चोरी, कामवासना, धनलोलुपता, —ये ५ भावनाएँ ५ यमों की विरोधी भावनाएँ हैं । इसी प्रकार अशुद्धि, सन्तोष का अभाव, तप का अभाव, स्वाध्याय का न करना, नास्तिकता, — ये ५ भावनाएँ ५ नियमों की विरोधी भावनाएँ हैं । ये १० भावनायें विक्षेप हैं । इन्हें योगदर्शन में “वितर्क” कहा है। यथाः = वितर्क बाधने प्रतिपक्ष भावनम् (२। ३३) अव्यत = अव (हिंसायाम्) ]