Available Bhashyas

Bhashyas

Choose the bhashyas to show on this mantra page.

Atharvaveda - Mantra 2

Atharvaveda 9/1/2

10 Sukta
24 Mantra
9/1/2
Devata- मधु, अश्विनौ Rishi- अथर्वा Chhanda- त्रिब्टुगर्भा पङ्क्तिः Suktam- मधु विद्या सूक्त
Mantra with Swara
म॒हत्पयो॑ वि॒श्वरू॑पमस्याः समु॒द्रस्य॑ त्वो॒त रेत॑ आहुः। यत॒ ऐति॑ मधुक॒शा ररा॑णा॒ तत्प्रा॒णस्तद॒मृतं॒ निवि॑ष्टम् ॥

म॒हत् । पय॑: । वि॒श्वऽरू॑पम् । अ॒स्या॒: । स॒मु॒द्रस्य॑ । त्वा॒ । उ॒त । रेत॑: । आ॒हु॒: । यत॑: । आ॒ऽएति॑ । म॒धु॒ऽक॒शा। ररा॑णा । तत् । प्रा॒ण: । तत् । अ॒मृत॑म् । निऽवि॑ष्टम् ॥१.२॥

Mantra without Swara
महत्पयो विश्वरूपमस्याः समुद्रस्य त्वोत रेत आहुः। यत ऐति मधुकशा रराणा तत्प्राणस्तदमृतं निविष्टम् ॥

महत् । पय: । विश्वऽरूपम् । अस्या: । समुद्रस्य । त्वा । उत । रेत: । आहु: । यत: । आऽएति । मधुऽकशा। रराणा । तत् । प्राण: । तत् । अमृतम् । निऽविष्टम् ॥१.२॥

Available Bhashyas

1 Bhashyas
Meaning
१. (अस्या:) = इस मधुकशा-वेदवाणी का (पयः) = ज्ञानदुग्ध (महत्) = महनीय-पूजनीय है और (विश्वरूपम्) = सब पदार्थों का निरूपण करनेवाला है (उत) = और हे मधुकशे ! (त्वा) = तुझे (समुद्रस्य) = [स मुद] उस आनन्दमय प्रभु का (रेतः आहुः) = रेतस् [वीर्य] कहते हैं। ज्ञान ही प्रभु की शक्ति है। सर्वज्ञ होने से वे प्रभु सर्वशक्तिमान् हैं [knowledge is power]। २. (यत:) = जिधर से यह (मधुकशा) = वेदवाणी (रराणा) = ज्ञानोपदेश करती हुई-ज्ञान देती हुई (आ एति) = गति करती है, (तत्) = वह ज्ञान (प्राण:) = प्राणरूप होता हुआ, (तत्) = वह ज्ञान (अमृतम्) = अमृत [आरोग्य दाता] होता हुआ (निविष्टम्) = स्थापित होता है। वह वेदज्ञान प्राण व अमृतत्व को प्राप्त कराता है।
Essence
महनीय वेदज्ञान संसार के सब पदार्थों का निरूपण करता है। यह ज्ञान ही प्रभु की शक्ति है। जहाँ यह वेदज्ञान होता है, वहाँ प्राणशक्ति और नीरोगता का निवास होता है।
Subject
प्राण+अमृतम्