Available Bhashyas

Bhashyas

Choose the bhashyas to show on this mantra page.

Atharvaveda - Mantra 3

Atharvaveda 7/53/3

118 Sukta
7 Mantra
7/53/3
Devata- आयुः, बृहस्पतिः, अश्विनौ Rishi- ब्रह्मा Chhanda- भुरिक्त्रिष्टुप् Suktam- दीर्घायु सूक्त
Mantra with Swara
आयु॒र्यत्ते॒ अति॑हितं परा॒चैर॑पा॒नः प्रा॒णः पुन॒रा तावि॑ताम्। अ॒ग्निष्टदाहा॒र्निरृ॑तेरु॒पस्था॒त्तदा॒त्मनि॒ पुन॒रा वे॑शयामि ते ॥

आयु॑: । यत् । ते॒ । अत‍ि॑ऽहितम् । प॒रा॒चै: । अ॒पा॒न: । प्रा॒ण: । पुन॑: । आ । तौ । इ॒ता॒म् । अ॒ग्नि: । तत् । आ । अ॒हा॒: । नि:ऽऋ॑ते : । उ॒पऽस्था॑त् । तत् । आ॒त्मनि॑ । पुन॑: । आ । वे॒श॒या॒मि॒ । ते॒ ॥५५.३॥

Mantra without Swara
आयुर्यत्ते अतिहितं पराचैरपानः प्राणः पुनरा ताविताम्। अग्निष्टदाहार्निरृतेरुपस्थात्तदात्मनि पुनरा वेशयामि ते ॥

आयु: । यत् । ते । अत‍िऽहितम् । पराचै: । अपान: । प्राण: । पुन: । आ । तौ । इताम् । अग्नि: । तत् । आ । अहा: । नि:ऽऋते : । उपऽस्थात् । तत् । आत्मनि । पुन: । आ । वेशयामि । ते ॥५५.३॥

Meaning
१. हे आयुष्काम! (ते यत् आयु:) = तेरा जो जीवन (पराचैः अतिहितम्) = पराङ्मुख होकर चला गया है, (अग्निः) = वह अग्रणी प्रभु (तत्) = उस जीवन को (नितेः उपस्थात्) = निकृष्टगमन [मृत्यु] की गोद से (आ अहा:) = आहत करे, वापस ले-आये। (तत्) = उस जीवन को (ते आत्मनि) = तेरे शरीर में (पुन: आवेशयमि) = फिर से स्थापित करता हूँ। २. (अपान:) = अपान और (प्राण:) = प्राण (तौ) = वे दोनों (पुन:) = फिर (आ इताम्) = यहाँ शरीर में चारों ओर गतिवाले हों। प्राणापान की क्रिया ठीक होकर ही दीर्घ जीवन प्राप्त होता है।
Essence
प्राणापान की पराङ्मुखता में मृत्यु है और इनकी अनुकूलता मृत्यु से ऊपर उठाकर दीर्घजीवन प्राप्त कराती है।
Subject
प्राणापान की अपराङ्मुखता

We are thankful to https://vedicscriptures.in for providing us a substantial amount of data for this section of the Vedas.