Available Bhashyas

Bhashyas

Choose the bhashyas to show on this mantra page.

Atharvaveda - Mantra 3

Atharvaveda 6/98/3

142 Sukta
3 Mantra
6/98/3
Devata- इन्द्रः Rishi- अथर्वा Chhanda- त्रिष्टुप् Suktam- विजयी राजा
Mantra with Swara
प्राच्या॑ दि॒शस्त्वमि॑न्द्रासि॒ राजो॒तोदी॑च्या दि॒शो वृ॑त्रहञ्छत्रु॒होसि॑। यत्र॒ यन्ति॑ स्रो॒त्यास्तज्जि॒तं ते॑ दक्षिण॒तो वृ॑ष॒भ ए॑षि॒ हव्यः॑ ॥

प्राच्या॑: । दि॒श: । त्वम्। इ॒न्द्र॒ । अ॒सि॒ । राजा॑ । उ॒त । उदी॑च्या: । दि॒श: । वृ॒त्र॒ऽह॒न् । श॒त्रु॒ऽह: । अ॒सि॒ । यत्र॑ । यन्ति॑ । स्रो॒त्या: । तत् । जि॒तम् । ते॒ । द॒क्षि॒ण॒त: । वृ॒ष॒भ: ।ए॒षि॒ । हव्य॑: ॥९८.३॥

Mantra without Swara
प्राच्या दिशस्त्वमिन्द्रासि राजोतोदीच्या दिशो वृत्रहञ्छत्रुहोसि। यत्र यन्ति स्रोत्यास्तज्जितं ते दक्षिणतो वृषभ एषि हव्यः ॥

प्राच्या: । दिश: । त्वम्। इन्द्र । असि । राजा । उत । उदीच्या: । दिश: । वृत्रऽहन् । शत्रुऽह: । असि । यत्र । यन्ति । स्रोत्या: । तत् । जितम् । ते । दक्षिणत: । वृषभ: ।एषि । हव्य: ॥९८.३॥

Meaning
१. हे (इन्द्र) = शत्रु-विद्रावक राजन् ! (त्वम्) = तू (प्राध्याः दिशः राजा असि) = पूर्व-दक्षिण दिशा में होनेवाले देश का राजा है (उत) = और (उदीच्याः दिशः राजा) = पश्चिमोत्तर दिशा में होनेवाले देश का भी राजा है। ('देश: प्राग्दक्षिण: प्राध्य उदीच्यः पश्चिमोत्तरः')। हे (वृत्रहन्) = शत्रुओं का हनन करनेवाले राजन्। तू शत्रुहः असि-राष्ट्र के शातन करनेवालों का नाशक है। २. (यत्र) = जहाँ (स्रोत्याः यन्ति) = जलप्रवाहोंवाली नदियाँ बहती हैं, (तत् ते जितम्) = उस प्रदेश को तूने जीत लिया है। सम्पूर्णभाग को तूने जीता है। ऐसा विजेता तू (वृषभ:) = सब सुखों का वर्षण करनेवाला होता हुआ (हव्यः) = हमसे पुकारने योग्य होता है। हमसे पुकारे जानेवाला तू (दक्षिणतः एषि) = दक्षिणभाग में गतिवाला होता है, अर्थात् हमारे द्वारा आदरणीय होता है।
Essence
शत्रुओं को नष्ट करनेवाला राजा राष्ट्र को चारों दिशाओं से रक्षा करता है और प्रजा से आदरणीय होता है।
Subject
'शत्रहः' राजा

We are thankful to https://vedicscriptures.in for providing us a substantial amount of data for this section of the Vedas.