Available Bhashyas

Bhashyas

Choose the bhashyas to show on this mantra page.

Atharvaveda - Mantra 3

Atharvaveda 6/124/3

142 Sukta
3 Mantra
6/124/3
Devata- दिव्या आपः Rishi- अथर्वा Chhanda- त्रिष्टुप् Suktam- निर्ऋत्यपस्तरण सूक्त
Mantra with Swara
अ॒भ्यञ्ज॑नं सुर॒भि सा समृ॑द्धि॒र्हिर॑ण्यं॒ वर्च॒स्तदु॑ पू॒त्रिम॑मे॒व। सर्वा॑ प॒वित्रा॒ वित॒ताध्य॒स्मत्तन्मा ता॑री॒न्निरृ॑ति॒र्मो अरा॑तिः ॥

अ॒भि॒ऽअञ्ज॑नम् । सु॒र॒भि । सा । सम्ऽऋ॑ध्दि: । हिर॑ण्यम् । वर्च॑: । तत् । ऊं॒ इति॑ । पू॒त्रिम॑म् । ए॒व । सर्वा॑ । प॒वित्रा॑ । विऽत॑ता । अधि॑ । अ॒स्मत् । तत्। मा । ता॒री॒त् । नि:ऽऋ॑ति: । मो इति॑ । अरा॑ति: ॥१२४.३॥

Mantra without Swara
अभ्यञ्जनं सुरभि सा समृद्धिर्हिरण्यं वर्चस्तदु पूत्रिममेव। सर्वा पवित्रा वितताध्यस्मत्तन्मा तारीन्निरृतिर्मो अरातिः ॥

अभिऽअञ्जनम् । सुरभि । सा । सम्ऽऋध्दि: । हिरण्यम् । वर्च: । तत् । ऊं इति । पूत्रिमम् । एव । सर्वा । पवित्रा । विऽतता । अधि । अस्मत् । तत्। मा । तारीत् । नि:ऽऋति: । मो इति । अराति: ॥१२४.३॥

Available Bhashyas

1 Bhashyas
Meaning
१. (अभ्यञ्जनम्) = आँखों में अञ्जन का प्रयोग और उससे नेत्र-मल को दूर करना, अर्थात् जानाञ्जन द्वारा अज्ञानतिमिर को दूर करना, (सुरभि) = सुगन्धित-[मधुर]-वाणी बोलना [सुरभिनों मुखा करता ण आयूंषि तारिषत्] (सा समृद्धिः) = वह सुपथ से कमाया धन, (हिरण्यम्) = वीर्य, (वर्च:) = रोगनिरोधक शक्ति (तत्) = वह सब (उ) = निश्चय से (पूत्रिमम् एव) = हमारे जीवनों को पवित्र करनेवाला है। धन भी जीवन को पवित्र रखने का साधन बनता है। धन के अभाव में 'बुभुक्षितः किन्न करोति पापम्-भूखा क्या पाप नहीं कर बैठता? २. (सर्वा पवित्रा) = पवित्र करने के सब साधन (अस्मत् अधि) = हमपर (वितता) = विस्तृत हुए-हुए हैं, (तत्) = इसलिए (मा) = मुझे (निर्ऋति: मा तारीत्) = अनिष्टकारिणी पापदेवता [मलदेवता] मत अतिक्रान्त करे (उ) = और (अराति: मा) = अदानवृत्ति मत अतिक्रान्त करनेवाली हो। पवित्रता के साधनों से आच्छादित मैं 'निति ब अराति' का शिकार न होऊँ-न दुर्गति-दुराचरणवाला बन न अदानवृत्तिवाला।
Essence
ज्ञानाञ्जन-शलाका से अज्ञानतिमिर को दूर करना, 'मधुर शब्द, सुपथार्जित धन, वीर्य व रोग निरोधक शक्ति'-ये सब मेरे जीवन को पवित्र करें। पवित्रता के इन साधनों से आच्छादित हुआ-हुआ मैं दुराचरण व अदानवृत्ति से दूर रहूँ।
Subject
व 'निरृति व अराति' से दूर