Available Bhashyas

Bhashyas

Choose the bhashyas to show on this mantra page.

Atharvaveda - Mantra 1

Atharvaveda 6/118/1

142 Sukta
3 Mantra
6/118/1
Devata- अग्निः Rishi- कौशिक Chhanda- त्रिष्टुप् Suktam- आनृण्य सूक्त
Mantra with Swara
यद्धस्ता॑भ्यां चकृ॒म किल्बि॑षाण्य॒क्षाणां॑ ग॒त्नुमु॑प॒लिप्स॑मानाः। उ॑ग्रंप॒श्ये उ॑ग्र॒जितौ॒ तद॒द्याप्स॒रसा॒वनु॑ दत्तामृ॒णं नः॑ ॥

यत् । हस्ता॑भ्याम् । च॒कृ॒म । किल्बि॑षाणि । अ॒क्षाणा॑म् । ग॒त्नुम् । उ॒प॒ऽलिप्स॑माना: । उ॒ग्रं॒प॒श्ये । इत्यु॑ग्र॒म्ऽप॒श्ये । उ॒ग्र॒ऽजितौ॑ । तत् । अ॒द्य । अ॒प्स॒रसौ॑ । अनु॑ । द॒त्ता॒म् । ऋ॒णम् । न॒: ॥११८.१॥

Mantra without Swara
यद्धस्ताभ्यां चकृम किल्बिषाण्यक्षाणां गत्नुमुपलिप्समानाः। उग्रंपश्ये उग्रजितौ तदद्याप्सरसावनु दत्तामृणं नः ॥

यत् । हस्ताभ्याम् । चकृम । किल्बिषाणि । अक्षाणाम् । गत्नुम् । उपऽलिप्समाना: । उग्रंपश्ये । इत्युग्रम्ऽपश्ये । उग्रऽजितौ । तत् । अद्य । अप्सरसौ । अनु । दत्ताम् । ऋणम् । न: ॥११८.१॥

Available Bhashyas

1 Bhashyas
Meaning
१. (यत्) = जो (हस्ताभ्याम्) = [इन्द्रियाणामुपलक्षणमेतत्] हाथ-पाँव आदि इन्द्रियों से (किल्बिषाणि) = पाप (चकृम) = हम कर बैठते हैं, (अक्षाणाम्) = इन्द्रियों के (गुत्नुम्) = गन्तव्य शब्द स्पर्शादि विषयों को (उपलिप्समाना:) = प्राप्त करने की इच्छा करते हुए जो ऋण आदि ले-बैठे हैं, हे (उग्रंपश्ये) = [High. noble] उत्कृष्ट ज्ञान प्राप्त करानेवाली ज्ञानेन्द्रियो! तथा (उग्रजितौ) = उत्कृष्ट कर्मों का विजय करानेवाली कर्मेन्द्रियो! (अप्सरसौ) = अपने-अपने कार्यों में विचरती हुई आप दोनों (अद्य) = अब (न:) = हमारे (तत्) = उपर्युक्त पाप को व (ऋणम्) = ऋण को (अनुदत्ताम्) = आनुकूल्य से उत्तमर्गों के लिए दिला दो।

 
Essence
विषयों की ओर आकृष्ट हुई इन्द्रियों से हम पाप कर बैठते हैं, तभी हम ऋण आदि के बोझ से भी दब जाते हैं। प्रभुकृपा से हमारी ज्ञान व कर्मेन्द्रियाँ अपने-अपने कार्यों में उचितरूप से वर्तती हुई हमें इस योग्य बनाएँ कि हम लिये हुए ऋण को उत्तमणों को लौटाकर शुभ मनवाले ही बनें।
Subject
'उग्रंपश्ये उग्रजितौ' अप्सरसौ