Atharvaveda/4/5/3

Choose the bhashyas to show on this mantra page.

Atharvaveda - Mantra 3

Atharvaveda 4/5/3

40 Sukta

7 Mantra

4/5/3

Available Bhashyas Chanting

Devata- वृषभः, स्वापनम् Rishi- ब्रह्मा Chhanda- अनुष्टुप् Suktam- स्वापन सूक्त

Mantra with Swara

प्रो॑ष्ठेश॒यास्त॑ल्पेश॒या नारी॒र्या व॑ह्य॒शीव॑रीः। स्त्रियो॒ याः पुण्य॑गन्धय॒स्ताः सर्वाः॑ स्वापयामसि ॥

प्रो॒ष्ठे॒ऽश॒या: । त॒ल्पे॒ऽश॒या: । नारी॑: । या: । व॒ह्य॒ऽशीव॑री: । स्रिय॑: । या: । पुण्य॑ऽगन्धय: । ता: । सर्वा॑: । स्वा॒प॒या॒म॒सि॒ ॥५.३॥

Mantra without Swara

प्रोष्ठेशयास्तल्पेशया नारीर्या वह्यशीवरीः। स्त्रियो याः पुण्यगन्धयस्ताः सर्वाः स्वापयामसि ॥

प्रोष्ठेऽशया: । तल्पेऽशया: । नारी: । या: । वह्यऽशीवरी: । स्रिय: । या: । पुण्यऽगन्धय: । ता: । सर्वा: । स्वापयामसि ॥५.३॥

Available Bhashyas

1 Bhashyas

Atharvaveda Bhashyam (Pandit Harisharan Siddhantalankar) - हिन्दी

Meaning

१. अवस्था-भेद के अनुसार कोई नारी कहीं सोई है और कोई कहीं। (प्रोष्ठेशया:) = [प्रोष्ठ] जो दस-बारह वर्ष की कुमारियाँ छोटे-छोटे फलकों पर सोई हैं। (तल्पेशया:) = जो युवतियाँ खाटों पर सो रही हैं, (याः नारी:) = जो स्त्रियों अभी बहुत छोटी अवस्था में होने से (बहाशीवरी:) = आन्दोलिका-हिंडोले में ही सो रही हैं तथा (या:) = जो (पुण्यगन्धयः) = पुण्यगन्धवाली (स्त्रिय:) = विवाहित स्त्रियाँ हैं, (ताः सर्वाः) = उन सबको (स्वापयामसि) = हम सुलाते हैं।

Essence

घरों में स्त्रियों का कमरा इसप्रकार सुरक्षित हो कि वे निश्चिन्त होकर सो सकें। यह निश्चिन्तता की निद्रा उन्हें स्वस्थ बनाएगी और वे घर को बड़ा उत्तम बना सकेंगी।

Subject

स्त्रियों की निभीक निद्रा

Mantra 1

स॒हस्र॑शृङ्गो वृष॒भो यः स॑मु॒द्रादु॒दाच॑रत्। तेना॑ सह॒स्ये॑ना व॒यं नि जना॑न्त्स्वापयामसि ॥

स॒हस्र॑ऽशृङ्ग: । वृ॒ष॒भ: । य: । स॒मु॒द्रात् । उ॒त्ऽआच॑रत् । तेन॑ । स॒ह॒स्ये᳡न । व॒यम् । नि । जना॑न् । स्वा॒प॒या॒म॒सि॒ ॥५.१॥

Mantra 2

न भूमिं॒ वातो॒ अति॑ वाति॒ नाति॑ पश्यति॒ कश्च॒न। स्त्रिय॑श्च॒ सर्वाः॑ स्वा॒पय॒ शुन॒श्चेन्द्र॑सखा॒ चर॑न् ॥

न । भूमि॑म् । वात॑: । अति॑ । वा॒ति॒ । न । अति॑ । प॒श्य॒ति॒ । क: । च॒न । स्रिय॑: । च॒ । सर्वा॑: । स्वा॒पय॑ । शुन॑: । च॒ । इन्द्र॑ऽसखा । चर॑न् ॥५.२॥

Mantra 3

प्रो॑ष्ठेश॒यास्त॑ल्पेश॒या नारी॒र्या व॑ह्य॒शीव॑रीः। स्त्रियो॒ याः पुण्य॑गन्धय॒स्ताः सर्वाः॑ स्वापयामसि ॥

प्रो॒ष्ठे॒ऽश॒या: । त॒ल्पे॒ऽश॒या: । नारी॑: । या: । व॒ह्य॒ऽशीव॑री: । स्रिय॑: । या: । पुण्य॑ऽगन्धय: । ता: । सर्वा॑: । स्वा॒प॒या॒म॒सि॒ ॥५.३॥

Mantra 4

एज॑देजदजग्रभं॒ चक्षुः॑ प्रा॒णम॑जग्रभम्। अङ्गा॑न्यजग्रभं॒ सर्वा॒ रात्री॑णामतिशर्व॒रे ॥

एज॑त्ऽएजत् । अ॒ज॒ग्र॒भ॒म् । चक्षु॑: । प्रा॒णम् । अ॒ज॒ग्र॒भ॒म् । अङ्गा॑नि । अ॒ज॒ग्र॒भ॒म् । सर्वा॑: । रात्री॑णाम् । अ॒ति॒ऽश॒र्व॒रे ॥५.४॥

Mantra 5

य आस्ते॒ यश्चर॑ति॒ यश्च॒ तिष्ठ॑न्वि॒पश्य॑ति। तेषां॒ सं द॑ध्मो॒ अक्षी॑णि॒ यथे॒दं ह॒र्म्यं तथा॑ ॥

य: । आस्ते॑ । य: । चर॑ति । य: । च॒ । तिष्ठ॑न् । वि॒ऽपश्य॑ति । तेषा॑म् । सम् । द॒ध्म॒: । अक्षी॑णि । यथा॑ । इ॒दम् । ह॒र्म्यम् । तथा॑ ॥५.५॥

Mantra 6

स्वप्तु॑ मा॒ता स्वप्तु॑ पि॒ता स्वप्तु॒ श्वा स्वप्तु॑ वि॒श्पतिः॑। स्वप॑न्त्वस्यै ज्ञा॒तयः॒ स्वप्त्व॒यम॒भितो॒ जनः॑ ॥

स्वप्तु॑ । मा॒ता । स्वप्तु॑ । पि॒ता । स्वप्तु॑ । श्वा । स्वप्तु॑ । वि॒श्पति॑: । स्वप॑न्तु । अ॒स्यै॒ । ज्ञा॒तय॑: । स्वप्तु॑ । अ॒यम् । अ॒भित॑: । जन॑: ॥५.६॥

Mantra 7

स्वप्न॑ स्वप्नाभि॒कर॑णेन॒ सर्वं॒ नि ष्वा॑पया॒ जन॑म्। ओ॑त्सू॒र्यम॒न्यान्त्स्वा॒पया॑व्यु॒षं जा॑गृताद॒हमिन्द्र॑ इ॒वारि॑ष्टो॒ अक्षि॑तः ॥

स्वप्न॑ । स्व॒प्न॒ऽअ॒भि॒कर॑णेन । सर्व॑म् । नि । स्वा॒प॒य॒ । जन॑म् । आ॒ऽउ॒त्सू॒र्यम् । अ॒न्यान् । स्वा॒पय॑ । आ॒ऽव्यु॒षम् । जा॒गृ॒ता॒त् । अ॒हम् । इन्द्र॑:ऽइव । अरि॑ष्ट: । अक्षि॑त: ॥५.७॥