Available Bhashyas

Bhashyas

Choose the bhashyas to show on this mantra page.

Atharvaveda - Mantra 4

Atharvaveda 3/1/4

31 Sukta
6 Mantra
3/1/4
Devata- इन्द्रः Rishi- अथर्वा Chhanda- त्रिष्टुप् Suktam- शत्रु सेनासंमोहन सूक्त
Mantra with Swara
प्रसू॑त इन्द्र प्र॒वता॒ हरि॑भ्यां॒ प्र ते॒ वज्रः॑ प्रमृ॒णन्ने॑तु॒ शत्रू॑न्। ज॒हि प्र॒तीचो॑ अ॒नूचः॒ परा॑चो॒ विष्व॑क्स॒त्यं कृ॑णुहि चि॒त्तमे॑षाम् ॥

प्रऽसू॑त: । इन्द्र: । प्र॒ऽवता॑ । हरि॑ऽभ्याम् । प्र । ते॒ । वज्र॑: । प्र॒ऽमृ॒णन् । ए॒तु॒ । शत्रू॑न् ।ज॒हि । प्र॒तीच॑: । अ॒नूच॑: । परा॑च: । विष्व॑क् । स॒त्यम् । कृ॒णु॒हि॒ । चि॒त्तम् । ए॒षा॒म्॥१.४॥

Mantra without Swara
प्रसूत इन्द्र प्रवता हरिभ्यां प्र ते वज्रः प्रमृणन्नेतु शत्रून्। जहि प्रतीचो अनूचः पराचो विष्वक्सत्यं कृणुहि चित्तमेषाम् ॥

प्रऽसूत: । इन्द्र: । प्रऽवता । हरिऽभ्याम् । प्र । ते । वज्र: । प्रऽमृणन् । एतु । शत्रून् ।जहि । प्रतीच: । अनूच: । पराच: । विष्वक् । सत्यम् । कृणुहि । चित्तम् । एषाम्॥१.४॥

Available Bhashyas

1 Bhashyas
Meaning
१.हे (इन्द्र) = शत्रुओं का विद्रावण करनेवाले सेनापति ! (हरिभ्याम्) = रथ का हरण करनेवाले रथ को तीव्र गति से ले-चलनेवाले अश्वों से (प्रसूत) = प्रेरित हुआ-हुआ तेरा रथ (प्रवता) = [प्रवत्-Easy passage] सरल मार्ग से-बाधाशून्य मार्ग से (एतु) = गतिवाला हो और (ते) = तेरा (वज्रः) = वज (शत्रून्) = शत्रुओं को (प्रमृणन्) = काटता हुआ (प्रएतु) = प्रकर्षेण गतिमय हो। २. तू (प्रतीच:) = अभिमुख प्राप्त होनेवाले, (अनूच:) = पीछे की ओर से आनेवाले (पराच:) = भागकर दूर जानेवाले शत्रु-सैन्यों को (जहि) = नष्ट कर । (एषाम्) = इन शुत्रओं के (सत्यम्) = शत्रुहनन लक्षणमात्र कार्य में उद्यत व व्यवस्थित (चित्तम्) = चित्त को (विष्यक) = सर्वतः अञ्चनशील, अर्थात् अव्यवस्थित, कार्याकार्य विभाग-ज्ञान शून्य (कृणुहि) = कर दे, अर्थात् उन्हें घबराहट में डाल दे।
Essence
सेनापति का वन शत्रुओं में इसप्रकार मार-काट करनेवाला हो कि वे घबरा जाएँ।

 
Subject
प्रबल आक्रमण से शत्रुओं की व्याकुलतारहित