Available Bhashyas

Bhashyas

Choose the bhashyas to show on this mantra page.

Atharvaveda - Mantra 9

Atharvaveda 18/4/9

4 Sukta
89 Mantra
18/4/9
Devata- त्रिष्टुप् Rishi- यम, मन्त्रोक्त Chhanda- अथर्वा Suktam- पितृमेध सूक्त
Mantra with Swara
पूर्वो॑अ॒ग्निष्ट्वा॑ तपतु॒ शं पु॒रस्ता॒च्छं प॒श्चात्त॑पतु॒ गार्ह॑पत्यः।द॑क्षिणा॒ग्निष्टे॑ तपतु॒ शर्म॒ वर्मो॑त्तर॒तो म॑ध्य॒तोअ॒न्तरि॑क्षाद्दि॒शोदि॑शो अग्ने॒ परि॑ पाहि घो॒रात् ॥

पूर्व॑: । अ॒ग्नि: । त्वा॒ । त॒प॒तु॒ । शम‌् । पु॒रस्ता॑त् । शम् । प॒श्चात् । त॒प॒तु॒ । गार्ह॑ऽपत्य: । द॒क्षि॒ण॒ऽअ॒ग्नि: । ते॒ । त॒प॒तु॒ । शर्म॑ । वर्म॑ । उ॒त्त॒र॒त: । म॒ध्य॒त: । अ॒न्तर‍ि॑क्षात् । दि॒श:ऽदि॑श: । अ॒ग्ने॒ । परि॑ । पा॒हि॒। घो॒रात् ॥४.९॥

Mantra without Swara
पूर्वोअग्निष्ट्वा तपतु शं पुरस्ताच्छं पश्चात्तपतु गार्हपत्यः।दक्षिणाग्निष्टे तपतु शर्म वर्मोत्तरतो मध्यतोअन्तरिक्षाद्दिशोदिशो अग्ने परि पाहि घोरात् ॥

पूर्व: । अग्नि: । त्वा । तपतु । शम‌् । पुरस्तात् । शम् । पश्चात् । तपतु । गार्हऽपत्य: । दक्षिणऽअग्नि: । ते । तपतु । शर्म । वर्म । उत्तरत: । मध्यत: । अन्तर‍िक्षात् । दिश:ऽदिश: । अग्ने । परि । पाहि। घोरात् ॥४.९॥

Available Bhashyas

1 Bhashyas
Meaning
१. ('पूर्वः अग्निः') = तेरा पूरण करनेवाला वह आचार्यरूप अग्नि (त्वा) = तुझे (शम्) = शान्तिकर होता हुआ (पुरस्तात् तपतु) = सबसे प्रथम दीस जीवनवाला बनाए। (पश्चात्) = इसके बाद (गार्हपत्यः) = पितारूप गार्हपत्य अग्नि (शम्) = शान्तिकर होता हुआ (तपतु) = तेरे जीवन को दीप्त करे। तेरे पिता तुझे अपनी प्ररेणा व उदाहरण से एक सद्गृहस्थ बनानेवाले हों। अब वानप्रस्थ में यह (दक्षिणाग्नि:) = मातृरूप दक्षिणाग्नि-सबके अन्दर मातृभावना (तपतु) = तुझे दीप्त जीवनवाला बनाए। (शर्म) = यह मातृभावना तुझे सुखी करे। यह भावना (वर्म) = तेरा कवच बने। इस भावना के द्वारा तू चरित्रहीनता में जाने से बचा रहे। २. हे (अग्ने) = परमात्मन्! आप (उत्तरत:) = उत्तर से, (मध्यतः) = मध्य से, (अन्तरिक्षात्) = अन्तरिक्षदेश से, (दिशः दिश:) = प्रत्येक दिशा से (घोरात् परि पाहि) = घोर, भयंकर पाप कर्मों से बचानेवाले होइए। आपका स्मरण व उपासन हमें अशुभ कर्मों में फंसने से बचाए।
Essence
आचार्य, पिता व मातृभावना मुझे क्रमशः ब्रह्मचर्य, गृहस्थ व वानप्रस्थ में दीप्त जीवनवाला बनाएँ। यह मातृभावना मुझे सुखी करे और मेरा कवच बने-मुझे पतन से बचानेवाली हो। प्रभुस्मरण मुझे संन्यस्त दशा में सर्वतः घोर कर्मों से बचानेवाला हो।
Subject
'पूर्व, गार्हपत्य व दक्षिण' अग्रियाँ