Available Bhashyas

Bhashyas

Choose the bhashyas to show on this mantra page.

Atharvaveda - Mantra 12

Atharvaveda 18/4/12

4 Sukta
89 Mantra
18/4/12
Devata- महाबृहती Rishi- यम, मन्त्रोक्त Chhanda- अथर्वा Suktam- पितृमेध सूक्त
Mantra with Swara
शम॒ग्नयः॒समि॑द्धा॒ आ र॑भन्तां प्राजाप॒त्यं मेध्यं॑ जा॒तवे॑दसः। शृ॒तं कृ॒ण्वन्त॑ इ॒हमाव॑ चिक्षिपन् ॥

शम् । अ॒ग्नय॑: । सम्ऽइ॑ध्दा: । आ । र॒भ॒न्ता॒म् । प्रा॒जा॒ऽप॒त्यम् । मेध्य॑म् । जा॒तऽवे॑दस: । शृ॒तम् । कृ॒ण्वन्त॑: । इ॒ह । मा । अव॑ । चि॒क्षि॒पा॒न् ॥४.१२॥

Mantra without Swara
शमग्नयःसमिद्धा आ रभन्तां प्राजापत्यं मेध्यं जातवेदसः। शृतं कृण्वन्त इहमाव चिक्षिपन् ॥

शम् । अग्नय: । सम्ऽइध्दा: । आ । रभन्ताम् । प्राजाऽपत्यम् । मेध्यम् । जातऽवेदस: । शृतम् । कृण्वन्त: । इह । मा । अव । चिक्षिपान् ॥४.१२॥

Meaning
१. (समिद्धा:) = ज्ञान से दीप्त होते हुए (अग्नयः) = आचार्य, पिता व मातारूप अग्नियाँ (जातवेदसः) = उस सर्वज्ञ प्रभु के इस (मेध्यम्) = पवित्र (प्राजापत्यम्) = गृहस्थ में सन्तान निर्माणरूप यज्ञ को (शम् आरभन्ताम्) = शान्तिपूर्वक आरम्भ करें। वस्तुतः एक गृहस्थ में सन्तान प्रभु केही होते हैं। उन सन्तानों का पालन प्रभु का ही उपासन है। २. सब अग्नियों इह-इस जीवन में (शृतं कृण्वन्त:) = अपने को ज्ञानाग्नि में परिपक्व करते हुए (मा अवविक्षिपन्) = अपने को प्रभु से दूर विषय-वासनाओं में मत फेंकनेवाले हों। स्वयं पवित्र जीवनवाले होते हुए ही तो ये इस प्राजापत्य यज्ञ को सम्यक् सिद्ध कर पाएंगे।
Essence
'आचार्य, पिता व माता' स्वयं ज्ञानदीस बनकर प्राजापत्य यज्ञ को अत्युत्तमता से कर पाते हैं। अपने को ज्ञानाग्नि में परिपक्व बनाकर ये विषयवासनाओं में लिप्त नहीं होते।
Subject
प्राजापत्य यज्ञ

We are thankful to https://vedicscriptures.in for providing us a substantial amount of data for this section of the Vedas.