Available Bhashyas

Bhashyas

Choose the bhashyas to show on this mantra page.

Atharvaveda - Mantra 31

Atharvaveda 13/1/31

4 Sukta
60 Mantra
13/1/31
Devata- अग्निः Rishi- ब्रह्मा Chhanda- पञ्चपदा ककुम्मती शाक्वरगर्भा जगती Suktam- अध्यात्म प्रकरण सूक्त
Mantra with Swara
अग्ने॑ स॒पत्ना॒नध॑रान्पादया॒स्मद्व्य॒थया॑ सजा॒तमु॒त्पिपा॑नं बृहस्पते। इन्द्रा॑ग्नी॒ मित्रा॑वरुणा॒वध॑रे पद्यन्ता॒मप्र॑तिमन्यूयमानाः ॥

अग्ने॑ । स॒ऽपत्ना॑न् । अध॑रान् । पा॒द॒य॒ । अ॒स्मत् । व्य॒थय॑ । स॒ऽजा॒तम् । उ॒त्ऽपिपा॑नम् । बृ॒ह॒स्प॒ते॒ । इन्द्रा॑ग्नी॒ इति॑ । मित्रा॑वरुणौ । अध॑रे । प॒द्य॒न्ता॒म् । अप्र॑तिऽमन्यूयमाना: ॥१.३१॥

Mantra without Swara
अग्ने सपत्नानधरान्पादयास्मद्व्यथया सजातमुत्पिपानं बृहस्पते। इन्द्राग्नी मित्रावरुणावधरे पद्यन्तामप्रतिमन्यूयमानाः ॥

अग्ने । सऽपत्नान् । अधरान् । पादय । अस्मत् । व्यथय । सऽजातम् । उत्ऽपिपानम् । बृहस्पते । इन्द्राग्नी इति । मित्रावरुणौ । अधरे । पद्यन्ताम् । अप्रतिऽमन्यूयमाना: ॥१.३१॥

Available Bhashyas

1 Bhashyas
Meaning
१. हे (अग्ने) = अग्रणी प्रभो! (सपत्नान् अधरान् पादय) = शत्रुओं को नीचे गतिवाला कीजिए, उन्हें पादाक्रान्त कर दीजिए। (सजातम्) = साथ ही उत्पन्न होनेवाले (उत्पिपानम्) = [पि गती, उत्पीयमानं कुटिलमुद्गच्छन्तम्] = कुटिल गतिवाले इस कामरूप शत्रु को हे (बृहस्पते) = ज्ञान के स्वामिन् प्रभो! अस्मत्-हमसे व्यथया-पीड़ित करके दूर कर दीजिए। २. हे इन्द्राग्री-जितेन्द्रियता व अग्रगति की भावनाओ। (मित्रावरुणौ) = स्नेह व निद्वेषता के भावो! ये शत्रु (अप्रतिमन्यूयमानाः) = हमारे प्रति क्रोध न कर सकने योग्य होते हुए-निष्फल क्रोधवाले होते हुए (अधरे पद्यन्ताम्) = नीचे गतिवाले हों-पराजित हो जाएँ।
Essence
हममें आगे बढ़ने की भावना हो [अग्नि] ज्ञान-प्राप्ति की रुचि हो [बृहस्पति], हम जितेन्द्रिय बनें और आगे बढ़ें [इन्द्र+अग्रि] तथा स्नेह व निर्देषतावाले हों [मित्र+वरुण]। यही मार्ग है जिससे हम शत्रुओं का पराभव कर सकेंगे।
Subject
बृहस्पति, इन्द्राग्नी, मित्रावरुणौ