Available Bhashyas

Bhashyas

Choose the bhashyas to show on this mantra page.

Atharvaveda - Mantra 19

Atharvaveda 11/8/19

10 Sukta
34 Mantra
11/8/19
Devata- अध्यात्मम्, मन्युः Rishi- कौरुपथिः Chhanda- अनुष्टुप् Suktam- अध्यात्म सूक्त
Mantra with Swara
स्वप्नो॒ वै त॒न्द्रीर्निरृ॑तिः पा॒प्मानो॒ नाम॑ दे॒वताः॑। ज॒रा खाल॑त्यं॒ पालि॑त्यं॒ शरी॑र॒मनु॒ प्रावि॑शन् ॥

स्वप्न॑: । वै । त॒न्द्री: । नि:ऽऋ॑ति: । पा॒प्मान॑: । नाम॑ । दे॒वता॑: । ज॒रा । खाल॑त्यम् । पालि॑त्यम् । शरी॑रम् । अनु॑ । प्र । अ॒वि॒श॒न् ॥१०.१९॥

Mantra without Swara
स्वप्नो वै तन्द्रीर्निरृतिः पाप्मानो नाम देवताः। जरा खालत्यं पालित्यं शरीरमनु प्राविशन् ॥

स्वप्न: । वै । तन्द्री: । नि:ऽऋति: । पाप्मान: । नाम । देवता: । जरा । खालत्यम् । पालित्यम् । शरीरम् । अनु । प्र । अविशन् ॥१०.१९॥

Available Bhashyas

1 Bhashyas
Meaning
१. शरीर में इन्द्रियादि देवों के प्रवेश कर लेने पर तथा प्राणापानादि के प्रविष्ट हो जाने पर शरीर सर्वव्यवहारक्षम हो गया। अब इसमें विविध विकारों का भी प्रारम्भ हुआ। (स्वप्न:) = स्वाप [निद्रा], (वै) = निश्चय से (तन्द्री:) = अलसता, (निर्ऋति:) = दुर्गति, (पाप्मान: नाम देवता:) = 'ब्रह्महत्या, सुरापान, स्तेय, परस्त्री-संसर्ग, दु:संग' आदि पापमय व्यवहार [दिव् व्यवहारे], (जरा) = बुढ़ापा, (खालत्यम्) = गजापन, (पालित्यम्) = बालों की सफ़ेदी-ये सब विकार (शरीरम् अनुप्राविशन्) = शरीर में अनुप्रविष्ट हो गये।
Essence
शरीर में प्राणन-व्यापार का प्रारम्भ हो जाने पर स्वप्न आदि विकारों का प्रवेश भी हो जाता है।
Subject
स्वप्नः-पालित्यम्