Available Bhashyas

Bhashyas

Choose the bhashyas to show on this mantra page.

Atharvaveda - Mantra 12

Atharvaveda 10/9/12

10 Sukta
27 Mantra
10/9/12
Devata- शतौदना (गौः) Rishi- अथर्वा Chhanda- पथ्यापङ्क्तिः Suktam- शतौदनागौ सूक्त
Mantra with Swara
ये दे॒वा दि॑वि॒षदो॑ अन्तरिक्ष॒सद॑श्च॒ ये ये चे॒मे भूम्या॒मधि॑। तेभ्य॒स्त्वं धु॑क्ष्व सर्व॒दा क्षी॒रं स॒र्पिरथो॒ मधु॑ ॥

ये । दे॒वा: । दि॒वि॒ऽसद॑: । अ॒न्त॒रि॒क्ष॒ऽसद॑: । च॒ । ये । ये । च॒ । इ॒मे । भूम्या॑म् । अधि॑ । तेभ्‍य॑: । त्वम् । धु॒क्ष्व॒ । स॒र्व॒दा । क्षी॒रम् । स॒र्पि: । अथो॒ इति॑ । मधु॑ ॥९.१२॥

Mantra without Swara
ये देवा दिविषदो अन्तरिक्षसदश्च ये ये चेमे भूम्यामधि। तेभ्यस्त्वं धुक्ष्व सर्वदा क्षीरं सर्पिरथो मधु ॥

ये । देवा: । दिविऽसद: । अन्तरिक्षऽसद: । च । ये । ये । च । इमे । भूम्याम् । अधि । तेभ्‍य: । त्वम् । धुक्ष्व । सर्वदा । क्षीरम् । सर्पि: । अथो इति । मधु ॥९.१२॥

Meaning
१. (ये देवा:) = जो देव (दिविषदः) = धुलोक में आसीन हैं, (ये च अन्तरिक्षसदः) = और जो अन्तरिक्ष में स्थित है, (ये च इमे) = और जो ये (भूम्याम् अधि) = इस पृथिवी पर हैं [ये देवा दिव्येकादश स्थ, ये देवा अन्तरिक्ष एकादश स्थ, ये देवाः पृथिव्यामेकादश स्थ-अथर्व० १९।२७।११-१३] (तेभ्य:) = उनके लिए (त्वम्) = तू सर्वदा-सदा (क्षीरं सर्पिः अथो मधु) = दूध, घी व शहद को (धुक्ष्व) = प्रपूरित कर। हमारा मस्तिष्क ही धुलोक है, हृदय अन्तरिक्षलोक है तथा शरीर पृथिवीलोक है। बाहर के सब देव शरीर में आकर स्थित हुए हैं ('सर्वा हस्मिन् देवता गावो गोष्ठइवासते')। इन सब देवों के लिए यह वेदवाणी क्षीर, सर्पि व मधु के प्रयोग का उपदेश करती है। इनका प्रयोग इन सब देवों को सशक्त बनाये रखता है।
Essence
'पयः पशूनां रसमोषधीनाम्' इस वेदनिर्देश के अनुसार दूध व रस आदि का ही प्रयोग शरीरस्थ सब देवों [इन्द्रियों] को सशक्त बनाये रखता है।

 
Subject
क्षीर, सर्पि, मधु

We are thankful to https://vedicscriptures.in for providing us a substantial amount of data for this section of the Vedas.