Available Bhashyas

Bhashyas

Choose the bhashyas to show on this mantra page.

Atharvaveda - Mantra 31

Atharvaveda 10/6/31

10 Sukta
35 Mantra
10/6/31
Devata- फालमणिः, वनस्पतिः Rishi- बृहस्पतिः Chhanda- त्र्यवसाना षट्पदा जगती Suktam- मणि बन्धन सूक्त
Mantra with Swara
उत्त॑रं द्विष॒तो माम॒यं म॒णिः कृ॑णोतु देव॒जाः। यस्य॑ लो॒का इ॒मे त्रयः॒ पयो॑ दु॒ग्धमु॒पास॑ते। स मा॒यमधि॑ रोहतु म॒णिः श्रैष्ठ्या॑य मूर्ध॒तः ॥

उत्ऽत॑रम् । द्वि॒ष॒त: । माम् । अ॒यम् । म॒णि: । कृ॒णो॒तु॒ । दे॒व॒ऽजा: । यस्य॑ । लो॒का: । इ॒मे । त्रय॑: । पय॑: । दु॒ग्धम् । उ॒प॒ऽआस॑ते । स: । मा॒ । अ॒यम् । अधि॑ । रो॒ह॒तु॒ । म॒णि: । श्रैष्ठ्या॑य । मू॒र्ध॒त: ॥६.३१॥

Mantra without Swara
उत्तरं द्विषतो मामयं मणिः कृणोतु देवजाः। यस्य लोका इमे त्रयः पयो दुग्धमुपासते। स मायमधि रोहतु मणिः श्रैष्ठ्याय मूर्धतः ॥

उत्ऽतरम् । द्विषत: । माम् । अयम् । मणि: । कृणोतु । देवऽजा: । यस्य । लोका: । इमे । त्रय: । पय: । दुग्धम् । उपऽआसते । स: । मा । अयम् । अधि । रोहतु । मणि: । श्रैष्ठ्याय । मूर्धत: ॥६.३१॥

Available Bhashyas

1 Bhashyas
Meaning
१. (अयं) = यह (देवजा:) = [देवाः जायन्ते यस्मात्] दिव्य गुणों की उत्पत्ति को कारणभूत (मणि:) = वीर्यमणि (माम्) = मुझे (उत्तरं कृणोतु) = शत्रुओं के ऊपर करे-शत्रुओं का विजेता बनाए। (यस्य) = जिस मणि के (दुग्धं पयः) = प्रपूरित आप्यायन को-जिस मणि के द्वारा प्राप्त कराई गई वृद्धि को (इमे त्रयो लोका:) = ये तीनों लोक (उपासते) = उपासित करते हैं। शरीररूप पृथिवीलोक इस मणि के द्वारा ही दृढ़ किया जाता है, इसी से मनरूप अन्तरिक्षलोक शान्त बनता है, इसी से मस्तिष्करूप धुलोक दीप्त बनता है। २. (सः अयं मणि:) = वह यह वीर्यमणि (माम् मूर्थतः अधिरोहतु) = मेरे मस्तिष्क की दिशा में-मस्तिष्क की ओर आरूढ़ हो। इसकी ऊर्ध्वगति होकर यह मेरे मस्तिष्क में ज्ञानाग्नि का ईंधन बने, इसप्रकार यह मणि मेरी (श्रेष्ठ्याय) = श्रेष्ठता के लिए हो।
Essence
यह दिव्य गुणों को उत्पन्न करनेवाली वीर्यमणि मेरे शत्रुओं को परास्त करे।

इससे मेरे 'शरीर, मन व मस्तिष्क' तीनों लोक आप्यायित हों। यह मणि मुझमें ऊर्ध्वगतिबाली होकर मुझे श्रेष्ठ बनाये।
Subject
द्विषतः, उत्तरं, पयः, श्रेष्ट्याय